Kryeministri britanik Andy Burnham ka deklaruar se do të mirëpriste një “diskutim të sinqertë” mbi mundësinë e rikthimit të lëvizjes së lirë mes Mbretërisë së Bashkuar dhe Bashkimit Evropian, duke hapur debat për të ardhmen e marrëdhënieve mes Londrës dhe Brukselit pas Brexit-it.
Në një intervistë për The Sunday Times, Burnham tha se një marrëdhënie e re me BE-në mund të përfshijë edhe rikthimin e plotë në bllok ose anëtarësimin në tregun e përbashkët, dy opsione që do të kërkonin lëvizjen e lirë të qytetarëve.
Zëvendëskryeministrja Angela Rayner tha për BBC-në se “nuk mund të përjashtohet asnjë mundësi”, duke shtuar se qeveria duhet të jetë pragmatike për të siguruar marrëveshjen më të mirë për Britaninë. Sipas saj, kryeministri dëshiron që çështja të diskutohet hapur, duke shqyrtuar faktet dhe kompromiset e mundshme.
Burnham theksoi se debati duhet të jetë i bazuar në fakte dhe prova, pasi, sipas tij, natyra e migracionit ka ndryshuar që nga referendumi i vitit 2016. Ai tha se lëvizja e mëparshme e të rinjve që vinin në Britani për një periudhë dhe më pas ktheheshin në vendet e tyre ndryshon nga situata e sotme.
Megjithatë, kryeministri nënvizoi se nuk do të rekomandonte anëtarësimin në eurozonë apo në zonën Shengen. Kjo e fundit u mundëson qytetarëve të udhëtojnë mes vendeve pjesëmarrëse pa kontrolle të zakonshme kufitare. Gjatë anëtarësimit në BE, Britania ruajti paundin si monedhë kombëtare.
Deklaratat e Burnhamit vijnë përpara samitit të BE-së më 20 nëntor në Bruksel, ku pritet që kryeministri të paraqesë mundësi për një rivendosje të marrëdhënieve me bllokun.
Burnham ka mbështetur më parë programin elektoral të Partisë Laburiste të vitit 2024, i cili përjashtonte rikthimin e lëvizjes së lirë, anëtarësimin në tregun e përbashkët dhe në bashkimin doganor. Ai ka thënë se çdo ndryshim i tillë do të kërkonte një mandat të ri nga qytetarët në zgjedhjet e përgjithshme, të cilat duhet të mbahen deri në vitin 2029.
Rayner tha se edhe ajo dëshiron një marrëveshje sa më të mirë me BE-në, por pranoi se kjo mund të kërkojë lëshime nga të dyja palët. Ajo kritikoi debatin e zhvilluar para referendumit të Brexit-it, duke argumentuar se shumë prej fakteve dhe pasojave të mundshme nuk morën vëmendjen e duhur. Sipas saj, kompromiset duhet të diskutohen hapur dhe më pas t’u paraqiten votuesve në zgjedhjet e ardhshme.
Deklaratat kanë nxitur reagime nga partitë opozitare. Udhëheqësja konservatore Kemi Badenoch tha se Burnham “nuk e ka menduar mirë këtë çështje” dhe e cilësoi deklaratën si një tjetër shembull të gabimeve të tij në komunikim.
Ajo argumentoi se shumë qytetarë votuan për Brexit-in pikërisht sepse kundërshtonin lëvizjen e lirë dhe paralajmëroi se politikanët nuk duhet të nënvlerësojnë ndikimin e migracionit në komunitetet lokale.
Ish-kancelari konservator Jeremy Hunt, i cili kishte mbështetur qëndrimin pro qëndrimit në BE gjatë referendumit, paralajmëroi se rihapja e debatit për Brexit-in mund të jetë përçarëse. Ai tha se Britania duhet të përqendrohet te zbatimi i marrëveshjes ekzistuese dhe të shfrytëzojë mundësitë që ajo ofron.
Hunt përmendi gjithashtu rreth një milion të rinj që nuk janë as në punë dhe as në arsim apo trajnim, duke argumentuar se përparësi duhet të jetë ndihma për ta që të hyjnë në tregun e punës. Sipas tij, rikthimi i lëvizjes së lirë mund të shtojë konkurrencën për vendet e punës dhe të ushtrojë presion mbi pagat.
Ndërkohë, zëvendëskryetarja e Liberal Demokratëve, Daisy Cooper, tha se lëvizja e lirë do të ishte pozitive për rritjen ekonomike. Ajo bëri thirrje që Britania të rikthehet në tregun e përbashkët dhe bashkimin doganor, si dhe të përfshihet në marrëveshjen e mbrojtjes së BE-së.
Cooper argumentoi se Britania po përjeton “më të keqen e të dy botëve” në çështjen e migracionit, pasi mbetet jashtë paktit të ri të BE-së për azilin, i cili përfshin përdorimin e të dhënave biometrike dhe synon të ndihmojë në trajtimin e kalimeve të parregullta me varka të vogla.
Nga ana tjetër, Robert Jenrick, zëdhënës i Reform UK për ekonominë, kundërshtoi rikthimin e lëvizjes së lirë. Ai tha se nuk e ka konsideruar kurrë atë një politikë të mirë, megjithëse para referendumit të vitit 2016, kur ishte deputet konservator, kishte mbështetur qëndrimin pro qëndrimit në BE.
Jenrick pretendoi se migracioni masiv ka dëmtuar punëtorët britanikë dhe paralajmëroi se ardhja e punëtorëve me paga të ulëta dhe aftësi të kufizuara mund të ushtrojë presion mbi pagat vendase.
Debati tregon se marrëdhëniet e ardhshme të Britanisë me BE-në mbeten një çështje e ndjeshme politike, ku përplasjet për migracionin, tregun e punës dhe rritjen ekonomike vazhdojnë të ndajnë partitë kryesore. /Telegrafi/