Një studim që përfshiu të dhënat e mbi 27 mijë personave zbulon se ky ushqim i zakonshëm lë gjurmë të veçanta në gjak, të cilat mund të tregojnë më shumë sesa është menduar deri më tani për shëndetin metabolik
Shkencëtarët kanë zbuluar se kjo gjurmë biologjike lidhet me një rrezik më të ulët të zhvillimit të diabetit të tipit 2, duke hapur një këndvështrim të ri mbi marrëdhënien ndërmjet ushqyerjes, peshës trupore dhe metabolizmit.
Për të kuptuar më mirë këtë lidhje, studiuesit kombinuan rezultatet e një eksperimenti gjashtëmujor me të dhënat e një studimi afatgjatë që përfshinte më shumë se 27 mijë persona.
Rezultatet treguan se konsumimi i kikirikëve ndryshon përbërjen e disa yndyrave në gjak dhe se indeksi i masës trupore (BMI) mund të luajë rol të rëndësishëm në lidhjen e vërejtur me rrezikun e diabetit.
Analizat e zakonshme të kolesterolit nuk tregojnë gjithçka
Kur flasim për yndyrat në gjak, zakonisht mendojmë për kolesterolin dhe trigliceridet. Megjithatë, këto analiza japin vetëm një pjesë të informacionit për përbërjen e yndyrave që qarkullojnë në organizëm.
Një metodë më e avancuar, e quajtur lipidomikë, u mundëson shkencëtarëve të analizojnë shumë më hollësisht llojet e ndryshme të lipideve dhe ndryshimet që nuk evidentohen nga analizat tradicionale.
Lloji i yndyrës që konsumojmë ndikon në mënyrën se si organizmi e përpunon dhe e depoziton atë. Zëvendësimi i yndyrave të ngopura me yndyra të pangopura mund të përmirësojë profilin lipidik dhe të ndihmojë në uljen e rrezikut kardiometabolik.
Megjithatë, jo të gjitha yndyrat e ngopura janë të njëjta. Disa acide yndyrore të ngopura me zinxhir shumë të gjatë, të njohura si VLCSFA, kanë më shumë se 20 atome karboni dhe mund të kenë veçori të ndryshme metabolike.
Kikirikët, të cilët nga pikëpamja botanike i përkasin familjes së bishtajoreve, përmbajnë këto acide yndyrore, krahas yndyrave të pangopura që konsiderohen të dobishme për shëndetin.
Çfarë zbuluan shkencëtarët pas gjashtë muajsh konsumimi?
Studiuesja dr. Inés Domínguez-López dhe profesori Matthias Schulze, nga Instituti Gjerman i Ushqyerjes Njerëzore Potsdam-Rehbruecke, në bashkëpunim me shkencëtarë të Universitetit të Barcelonës, analizuan ndikimin e kikirikëve në përbërjen e lipideve të gjakut.
Fillimisht, ata përdorën të dhënat e studimit klinik ARISTOTLE, në të cilin morën pjesë 63 të rritur të shëndetshëm, të moshës 18 deri në 33 vjeç.
Për gjashtë muaj, pjesëmarrësit u ndanë në tri grupe, të cilat konsumuan çdo ditë:
- 25 gramë kikirikë të pjekur me lëvore të hollë;
- 32 gramë gjalpë kikirikësh;
- 32 gramë produkt kontrolli në formë gjalpi, që përmbante vaj kikirikësh.
Përmes spektrometrisë së masës me rezolucion të lartë, shkencëtarët identifikuan një model karakteristik të yndyrave në gjak, të cilin e quajtën Peanut Lipidomic Signature (PeLS), përkatësisht nënshkrimi lipidomik i kikirikëve.
Ky model pasqyron ndryshime të caktuara biokimike që shfaqen pas konsumimit të tyre.
Kikirikët nuk shtojnë thjesht yndyrat në gjak, por ndryshojnë përbërjen e tyre
Analizat treguan se konsumimi i kikirikëve ndikonte veçanërisht në rritjen e disa acideve yndyrore të ngopura me zinxhir shumë të gjatë, sidomos C24:0 dhe C22:0.
Këto acide përfshiheshin në klasa të caktuara lipidesh, ndër të cilat edhe ceramidet, përmes proceseve enzimatike që ndikojnë në zgjatjen e zinxhirëve të acideve yndyrore.
Sipas dr. Domínguez-López, bëhet fjalë për një ndryshim shumë më kompleks sesa një rritje e thjeshtë e përqendrimit të yndyrave në gjak.
Studiuesit e përshkruajnë këtë proces si një riorganizim të përbërjes lipidike të organizmit, i cili mund të ndihmojë në kuptimin e ndikimit të ushqimeve të ndryshme në shëndetin metabolik.
Profesori Schulze thekson se identifikimi i këtij nënshkrimi lipidik mund të shërbejë si një tregues biologjik që lidh cilësinë e yndyrave të marra përmes ushqimit me ndryshimet metabolike, transmeton Telegrafi.
foto: kolesnikovsergii
Lidhja me diabetin: Çfarë treguan të dhënat e mbi 27 mijë personave?
Në fazën tjetër, shkencëtarët analizuan të dhënat e studimit afatgjatë EPIC-Potsdam, që përfshinte më shumë se 27 mijë pjesëmarrës.
Në analizë u përfshinë 774 raste të diabetit të tipit 2 dhe të dhëna për qindra raste të sëmundjeve kardiovaskulare.
Rezultatet treguan se personat me një nënshkrim lipidomik më të theksuar, të ngjashëm me atë që lidhet me konsumimin e kikirikëve, kishin një rrezik statistikisht më të ulët për zhvillimin e diabetit të tipit 2.
Sipas rezultateve të publikuara në revistën shkencore The American Journal of Clinical Nutrition, një rritje prej një devijimi standard në këtë tregues u shoqërua me një rrezik relativ rreth 11 për qind më të ulët për diabetin e tipit 2.
Megjithatë, nuk u gjet një lidhje e ngjashme me uljen e rrezikut të sëmundjeve kardiovaskulare.
Pesha trupore mund të jetë pjesë e shpjegimit
Një nga gjetjet më interesante kishte të bënte me indeksin e masës trupore.
Kur studiuesit morën parasysh BMI-në, lidhja ndërmjet nënshkrimit lipidik të kikirikëve dhe rrezikut më të ulët të diabetit u dobësua ndjeshëm.
Kjo sugjeron se pesha trupore, ose proceset metabolike të lidhura me grumbullimin e yndyrës në organizëm, mund të shpjegojnë një pjesë të rëndësishme të lidhjes së vërejtur.
Megjithatë, shkencëtarët theksojnë se rezultatet nuk dëshmojnë se konsumimi i kikirikëve shkakton humbje peshe apo parandalon drejtpërdrejt diabetin.
A ia vlen të konsumojmë kikirikë çdo ditë?
Kikirikët janë një ushqim relativisht i lirë, i përhapur dhe i pasur me lëndë ushqyese. Ata përmbajnë proteina bimore, fibra dhe yndyra kryesisht të pangopura, ndaj mund të jenë pjesë e një ushqyerjeje të ekuilibruar.
Studimi i ri ofron një arsye shtesë për të kuptuar më mirë ndikimin e tyre në organizëm, por nuk përcakton një dozë të përditshme që garanton uljen e rrezikut të diabetit.
Për personat që nuk kanë alergji ndaj kikirikëve, një porcion i vogël, rreth 25–30 gramë, mund të jetë një zgjedhje praktike, veçanërisht kur zëvendëson ushqime me vlera më të ulëta ushqyese. Përparësi mund t’u jepet kikirikëve pa kripë dhe pa sheqer të shtuar.
Mesazhi kryesor i hulumtimit është se ndikimi i ushqimit nuk kufizohet vetëm te kaloritë apo niveli i kolesterolit. Edhe ndryshimet shumë të vogla në përbërjen e yndyrave të gjakut mund të japin informacion të vlefshëm për mënyrën se si ushqyerja lidhet me shëndetin afatgjatë.
Studimi u botua në The American Journal of Clinical Nutrition, ndërsa rezultatet u prezantuan edhe nga Qendra Gjermane për Kërkime mbi Diabetin (DZD). /Telegrafi/