SHBA-të kanë shpëtuar anëtarin e zhdukur të ekuipazhit të aeroplanit luftarak amerikan F-15, i cili u rrëzua të premten mbi Iranin jugor.
Presidenti Donald Trump konfirmoi shpëtimin në mediat sociale të dielën në mëngjes, pasi ushtria amerikane “kryeu një nga operacionet më të guximshme të kërkim-shpëtimit” në historinë e saj.
Oficeri është “tani i sigurtë dhe mirë” shtoi ai, megjithëse në një postim të mëvonshëm Trump theksoi se ishte “plagosur rëndë”.
Dy anëtarë të ekuipazhit ishin në bordin e aeroplanit dhe të dy “dolën” nga aeroplani, shkruajnë mediat e huaja, përcjell Telegrafi.
Njëri prej tyre ishte shpëtuar tashmë nga forcat amerikane.
Zyrtarët iranianë thanë se aeroplani luftarak u rrëzua nga sistemi i tyre i mbrojtjes ajrore.
Ndërkohë janë zbuluar edhe detaje rreth operacionit të shpëtimit të pjesëtarit të dytë – të cilat po dalin në pah.
Ja çfarë dimë deri më tani:
Si u shpëtua ai?
SHBA-të dhe Irani ishin në një garë për të gjetur anëtarin e zhdukur të ekuipazhit pasi aeroplani u rrëzua mbi Iranin jugor.
Rrethanat e sakta të shpëtimit amerikan mbeten të paqarta, por një person i njohur me operacionin e përshkroi atë si një mision “të madh” të kërkim-shpëtimit luftarak në Iranin jugor.
Trump ndaloi një numër operacionesh të tjera në Iran për t’u përqendruar në shpëtim, duke drejtuar dhjetëra personel të forcave të operacioneve speciale në këtë përpjekje, raportoi partneri amerikan i BBC-së, CBS.
“Ky lloj aksioni rrallë tentohet për shkak të rrezikut për ‘njerëzit dhe pajisjet’. Thjesht nuk ndodh!”, tha presidenti në mediat sociale.
Shpëtimi i anëtarëve të ekuipazhit të një aeroplani të rrëzuar është një nga operacionet më komplekse dhe të ndjeshme ndaj kohës – i njohur si kërkim-shpëtim luftarak (CSAR) – për të cilin përgatitet ushtria amerikane dhe aleatët e saj.
Misionet shpesh kryhen nga helikopterë, të cilët fluturojnë ulët mbi territorin e armikut, së bashku me aeroplanë të tjerë ushtarakë që kryejnë sulme dhe patrullojnë zonën.
William Fallon, një admiral në pension i Marinës Amerikane, i tha BBC-së se koha e ditës ndoshta funksionoi në favor të misionit.
“Errësira është më e mirë për njerëzit tanë sepse ata janë mësuar të veprojnë natën”, citohet të ketë thënë ai.
Në postimin e tij në rrjetet sociale, Trump theksoi se piloti – një kolonel – “ishte pas vijave të armikut në malet e pabesë të Iranit, duke u ndjekur nga armiqtë tanë, të cilët po afroheshin gjithnjë e më shumë”.
Ndërsa Mikey Kay, analist ushtarak dhe prezantues i Security Brief në BBC News, theksoi se nxjerrja nga një aeroplan është “një proces brutal” që “mund të prodhojë forca masive në trup”.
Kay tha se sapo të ishte në tokë, ka të ngjarë ta ketë mbledhur parashutën dhe ta ketë fshehur atë.
Ai do të stërvitej për të ndezur sinjalin, për të shkuar në terren të lartë, për t’u fshehur dhe për të vendosur komunikime.
Zyrtarët i thanë medias amerikane se anëtari i ekuipazhit kaloi më shumë se 24 orë vetëm, duke u fshehur në male dhe duke u ngjitur në një vijë kreshtash rreth 2,000 metra.
Presidenti shtoi se vendndodhja e pilotit monitorohej “24 orë në ditë” nga zyrtarët që po planifikonin operacionin e shpëtimit.
Pasi u shpëtua, ai u dërgua me aeroplan në Kuvajt për të marrë trajtim për plagët e tij, ka bërë të ditur CBS duke cituar zyrtarë amerikanë.
Dhe raportet e medias thanë se CIA luajti një rol vendimtar në shpëtim duke gjurmuar pilotin dhe duke ia kaluar vendndodhjen e tij të saktë Pentagonit.
Agjencia u përfshi në një fushatë mashtrimi brenda Iranit, thanë raportet.
Ndërsa përpjekja e shpëtimit po zhvillohej, ajo përhapi fjalën se piloti ishte gjetur tashmë dhe po nxirrej.
Trump tha se ushtria amerikane dërgoi dhjetëra aeroplanë në Iran dhe pretendoi se operacioni u krye pa asnjë viktimë.
Dy aeroplanë transporti që kishin për qëllim të fluturonin për ekipet e shpëtimit nuk mundën të ngriheshin nga një bazë e largët brenda Iranit dhe më pas u shkatërruan për t’i mbajtur larg duarve të armikut, thanë mediat amerikane.
Komandot më pas fluturuan pasi u dërguan tre aeroplanë shtesë.
Më parë, Irani ofroi një shpërblim për qytetarët për ndihmë në gjetjen e tyre.
Ekuipazhi i një aeroplani të rrëzuar është shumë i trajnuar për situata të tilla.
“Prioriteti i tyre numër një është të qëndrojnë gjallë dhe të shmangin kapjen”, sipas Jennifer Kavanagh, drejtoreshë e analizave ushtarake në Defense Priorities.
“Ata janë të trajnuar për të… u përpjekur të largohen nga vendi i hedhjes sa më shpejt të jetë e mundur dhe të fshihen në mënyrë që të jenë të sigurt”.
Ata janë gjithashtu të trajnuar për teknikat e mbijetesës në mënyrë që të mund të qëndrojnë pa ushqim ose ujë, ose të gjejnë burime nga terreni lokal, për aq kohë sa të jetë e mundur, tha Kavanagh.
Ku dhe kur u rrëzua aeroplani?
Media shtetërore iraniane pretendoi për herë të parë të premten se forcat e vendit qëlluan një aeroplan amerikan mbi rajonin e saj jugor.
Vendndodhja e saktë ku thuhet se u rrëzua F-15 ishte e pakonfirmuar, por dy provinca të mundshme u përmendën në median shtetërore të Iranit – Kohgiluyeh dhe Boyer-Ahmad, dhe Khuzestan.
Dy anëtarë të ekuipazhit ishin në bord. Piloti u shpëtua në një operacion të mëparshëm. Ai operacion thuhet se përfshinte një aeroplan A-10 Warthog i cili u godit mbi Gjirin, me pilotin e tij që u nxor përpara se të shpëtohej.
Një helikopter që mbante pilotin e shpëtuar nga aeroplani F-15E u godit nga armë zjarri të lehta, duke plagosur anëtarët e ekuipazhit në bord – por u ul në mënyrë të sigurt, raportuan mediat amerikane.
Komanda më e lartë e përbashkët ushtarake e Iranit i ka dhënë meritën sistemeve të reja të mbrojtjes ajrore iraniane për rrëzimin e të dy aeroplanëve luftarakë amerikanë, sipas agjencisë shtetërore të lajmeve IRNA të Iranit.
Çfarë dimë për goditjen e aeroplanit?
F-15E është projektuar për misione ajër-tokë dhe ajër-ajër.
Në Iran, ka shumë të ngjarë që ata të kenë qenë të përfshirë në role mbrojtëse për të rrëzuar dronë dhe raketa iraniane.
Në rolin e tij të sulmit ajër-tokë, aeroplani është i aftë të lëshojë municione precize të drejtuara nga lazeri dhe GPS, si dhe bomba të tjera.
Aeroplani ka dy anëtarë të ekuipazhit: pilotin dhe një oficer të sistemeve të armëve në sediljen e pasme.
Oficeri i armëve, i njohur si “Wizzo”, është përgjegjës për përzgjedhjen e objektivave dhe për t’u siguruar që armët janë të programuara për sulmin e duhur.
Nuk e dimë se çfarë e rrëzoi konkretisht këtë aeroplan amerikan, por nëse është rrëzuar nga iranianët, arsyeja më e mundshme është një raketë tokë-ajër (SAM). /Telegrafi/