Që kur filluan sulmet SHBA-Izrael ndaj Iranit të shtunën e kaluar, një aeroplan thuhet se ka luajtur një rol kritik dhe vdekjeprurës: F-35 Lightning II, i njohur ndryshe si F-35. “F” qëndron për “Luftëtar” dhe 35 tregon vendin e tij në përcaktimin e aeroplanëve të ushtrisë amerikane.
I përshkruar nga presidenti i SHBA-së, Donald Trump, si “si një luftëtar pothuajse i padukshëm”, F-35 është projektuar për të shmangur zbulimin e radarit falë bojës dhe materialeve që “kapin” radarët.
Kjo do të thotë që aeroplani mund të vendosë një sërë “bombash vdekjeprurëse inteligjente”, bombash thërrmuese dhe raketash të drejtuara me precizion pa u zbuluar – dhe nga deri në 400 km larg.
Aeroplani gjithashtu kombinon të dhënat nga radari i tij në bord, kamerat dhe sensorët elektronikë në një sistem të vetëm të integruar për ta mbajtur pilotin e tij një hap përpara, thuhet në një shkrim të Euronews, përcjell Telegrafi.
Kjo teknologji e përparuar e ka bërë aeroplanin luftarak jashtëzakonisht efektiv në shkatërrimin e mbrojtjes ajrore iraniane dhe sigurimin e dominimit ajror, duke u lejuar aeroplanëve të tjerë të sulmojnë pa pengesa.
Aeroplani është përdorur gjerësisht si nga SHBA-ja ashtu edhe nga Izraeli në më shumë se 3,000 sulme ndaj Iranit që nga 28 shkurti, të cilat kanë rezultuar në vdekjen e Udhëheqësit Suprem Ali Khamenei dhe një numri komandantësh të lartë iranianë.
Cilat janë karakteristikat kryesore të F-35?
I prodhuar nga kompania e shquar amerikane e mbrojtjes, Lockheed Martin, është një aeroplan luftarak shumërolësh i gjeneratës së pestë i aftë për misione ajër-ajër, sulmesh tokësore, mbikëqyrjeje dhe zbulimi.
Me fjalë të tjera, është një nga aeroplanët më të përparuar në botë, i aftë të arrijë shpejtësi deri në afërsisht 2,000 kilometra në orë (Mach 1.6) dhe të fluturojë deri në 15,000 metra.
Ai ka një rreze veprimi deri në 2,200 kilometra.
Flota amerikane e F-35 përfshin më shumë se 600 aeroplanë në total, me shumë që ngrihen aktualisht nga bazat ushtarake aleate në të gjithë Lindjen e Mesme dhe nga transportuesit e aeroplanëve USS Gerald Ford në Mesdhe dhe USS Abraham Lincoln në Detin Arabik. Izraeli po vendos edhe 48 aeroplanë të tjerë.
Aeroplani, i cili hyri në shërbim në vitin 2015, kushton midis 80-120 milionë dollarë amerikanë, varësisht nga versioni, me 3 të tillë aktualisht në dispozicion (A, B dhe C).
Versioni A është projektuar për pista konvencionale dhe operacione goditjesh të thella, B për ngritje vertikale dhe C për operim nga transportuesit e aeroplanëve.
Kush tjetër e përdor F-35?
F-35 është jashtëzakonisht popullor me aleatët e NATO-s dhe SHBA-së, duke përfshirë Mbretërinë e Bashkuar, Italinë, Holandën, Kanadanë, Danimarkën, Norvegjinë, Belgjikën, Poloninë, Gjermaninë, Greqinë dhe Rumaninë.
Aeroplani është gjithashtu i pajisur me softuer të përparuar dhe sisteme ushtarake, duke i lejuar atij të ndajë të dhëna të fushëbetejës në kohë reale me aeroplanë dhe forca të tjera.
Megjithatë, këto sisteme mbështeten në softuerin dhe sistemet e sigurisë amerikane për të funksionuar dhe në zinxhirët e furnizimit për t’i mirëmbajtur ato.
Lidhur me këtë kishte edhe një thashethem se nëse SHBA-të vendosin se nuk duan më të punojnë me vende të tjera që përdorin F-35, mund të çaktivizojnë qasjen e tyre në softuer, duke e bërë flotën F-35 të atij vendi joefektive.
Megjithatë, pas spekulimeve në lidhje me mbylljet në distancë, Zyra e Programit të Përbashkët F-35 (JPO) deklaroi: “Nuk ka ndërrim automatik”.
Ndërkohë, raportet e fundit midis Trump dhe udhëheqësve evropianë, duke përfshirë mosmarrëveshjet mbi Ukrainën, Venezuelën, Grenlandën dhe tani Iranin, supozohet se i ka bërë disa evropianë të jenë të kujdesshëm ndaj blerjes së aeroplanit.
Spanja, për shembull, braktisi planet për të blerë një flotë F-35 gushtin e kaluar, ndërsa kostot e larta të operimit të një flote F-35 gjithashtu i dekurajojnë Portugalinë dhe Zvicrën.
Konkurrenti kryesor i F-35 është Eurofighter Typhoon më i shpejtë dhe më i shkathët i përdorur nga Gjermania, Italia, Spanja, Austria dhe Mbretëria e Bashkuar, e cila kohët e fundit ka vendosur katër të tjerë për të mbrojtur Katarin nga sulmet iraniane. /Telegrafi/