Një ekip shkencëtarësh nga Instituti Federal Zviceran i Teknologjisë në Cyrih (ETH Zürich) ka zhvilluar mikrorobotë të vegjël që mundësojnë dërgimin e ilaçeve drejtpërdrejt te mpiksjet e gjakut. Rezultatet e para janë premtuese, pasi testimet laboratorike kanë treguar se mpiksjet mund të shpërbëhen deri në gjashtë herë më shpejt me ndihmën e kësaj teknologjie.
Universiteti prestigjioz zviceran ka njoftuar se ka aplikuar për patentimin e shpikjes, e cila mund të hapë mundësi të reja për trajtimin e bllokimeve të enëve të gjakut, shkruan Watson.
Megjithatë, studimi shkencor që përshkruan rezultatet e kësaj teknologjie ende nuk është publikuar dhe është në proces të vlerësimit nga ekspertë të pavarur, para publikimit në një revistë shkencore.
Sipas ETH Zürich, mikrorobotët janë testuar me sukses në modele laboratorike të enëve të gjakut dhe në eksperimente me derra të gjallë, ku është vërejtur një përmirësim i ndjeshëm i efektivitetit të medikamenteve kundër mpiksjeve.
Si mund të ndihmojnë mikrorobotët në trajtimin e mpiksjeve të gjakut?
Mpiksjet e gjakut përbëjnë një rrezik serioz për shëndetin, veçanërisht kur bllokojnë qarkullimin e gjakut në enët që furnizojnë trurin, zemrën apo mushkëritë.
Në varësi të vendndodhjes së bllokimit, ato mund të shkaktojnë goditje në tru, sulm në zemër ose emboli pulmonare.
Aktualisht ekzistojnë medikamente që ndihmojnë në shpërbërjen e mpiksjeve, por një nga vështirësitë kryesore mbetet dërgimi i tyre në vendin ku ndodhet bllokimi.
Kur qarkullimi i gjakut pengohet nga një mpiksje, edhe ilaçet që synojnë shpërbërjen e saj mund ta kenë të vështirë të arrijnë në vendin e duhur.
Pikërisht këtë problem synojnë ta adresojnë studiuesit zviceranë, përmes përdorimit të mikrorobotëve që kontrollohen nga fusha magnetike.
Robotët janë pothuajse sa një qelizë e kuqe e gjakut
Mikrorobotët e zhvilluar nga ETH Zürich kanë një gjatësi prej rreth tetë mikrometrash, që do të thotë se janë më të vegjël se një e qindta e milimetrit.
Ata përbëhen nga një xhel biokompatibël, pra material i përshtatshëm për përdorim në organizëm, brenda të cilit janë vendosur nanopjesëza magnetike të oksidit të hekurit.
Këto grimca bëjnë të mundur kontrollimin e lëvizjes së robotëve përmes një fushe magnetike rrotulluese, e cila krijohet nga një pajisje jashtë trupit.
Sipas studiuesve, mikrorobotët lëvizin përgjatë mureve të enëve të gjakut duke kryer rrotullime të njëpasnjëshme, të ngjashme me lëvizjet akrobatike të një gjimnasti.
Kjo lëvizje nuk shërben vetëm për t’i zhvendosur drejt mpiksjes, por krijon edhe rrjedha të vogla në gjak, të cilat ndihmojnë që medikamentet të transportohen më shpejt drejt vendit ku duhet të veprojnë.
Në këtë mënyrë, ilaçet mund të arrijnë më lehtë te mpiksja dhe të ndihmojnë në shpërbërjen e saj.
Mpiksjet u shpërbënë gjashtë herë më shpejt në laborator
Rezultatet e para të eksperimenteve kanë treguar përmirësime të konsiderueshme në efektivitetin e trajtimit.
Në testimet laboratorike, studiuesit përdorën modele artificiale të enëve të gjakut, të ndërtuara nga silikoni, ku vendosën mpiksje të krijuara nga gjaku i derrit.
Në këto kushte, medikamentet e ndihmuara nga mikrorobotët arritën t’i shpërbënin mpiksjet gjashtë herë më shpejt sesa kur u përdorën vetëm ilaçet.
Eksperimentet u zgjeruan më pas edhe te derrat e gjallë, në bashkëpunim me studiues nga Spitali Universitar Charité në Berlin.
Pasi shkencëtarët krijuan bllokime në arteriet e kafshëve, ata krahasuan efektivitetin e trajtimit me mikrorobotë dhe atë vetëm me medikamente.
Pas 30 minutash, sipërfaqja e enëve të gjakut ku ishte rikthyer qarkullimi rezultoi dy herë më e madhe te trajtimi me mikrorobotë, krahasuar me përdorimin vetëm të ilaçeve.
Këto rezultate sugjerojnë se teknologjia mund të përmirësojë mënyrën e shpërndarjes së medikamenteve në rastet e bllokimit të enëve të gjakut.
ETH Zürich kishte prezantuar edhe një teknologji tjetër në vitin 2025
Ky zhvillim vjen pas një tjetër arritjeje të rëndësishme të shkencëtarëve të ETH Zürich në fushën e mikrorobotikës mjekësore.
Në nëntor të vitit 2025, një ekip tjetër kërkimor i universitetit zviceran prezantoi kapsula mikroskopike që mund të transportonin ilaçe në pjesë të caktuara të trupit dhe të kontrolloheshin përmes fushave magnetike.
Në atë projekt, kapsulat përmbanin medikamente dhe kishin një mbështjellës prej xheli, i cili mund të shpërbëhej përmes ngrohjes së grimcave magnetike, duke mundësuar çlirimin e ilaçit në vendin e synuar.
Studiuesit kishin arritur ta drejtonin kapsulën në vendin e duhur në më shumë se 95 për qind të rasteve të testuara. Teknologjia ishte provuar në modele të enëve të gjakut dhe në kafshë të mëdha.
Gjetjet e atij projekti ishin publikuar në revistën shkencore Science.
Megjithëse të dyja teknologjitë përdorin fusha magnetike dhe synojnë shpërndarjen më të saktë të medikamenteve, ato funksionojnë në mënyra të ndryshme.
Ndërsa teknologjia e vitit 2025 përdorte kapsula që bartnin dhe çlironin ilaçet, mikrorobotët e prezantuar në nëntor 2026 krijojnë rrjedha të vogla që ndihmojnë transportimin e medikamenteve drejt mpiksjes.
Kur mund të përdoret kjo teknologji te njerëzit?
Pavarësisht rezultateve premtuese, mikrorobotët e rinj ende nuk janë përdorur për trajtimin e pacientëve njerëzorë.
Studiuesit theksojnë se nevojiten eksperimente të mëtejshme për të vlerësuar sigurinë e tyre në periudha më të gjata, si dhe testime specifike për trajtimin e bllokimeve të ndryshme vaskulare, përfshirë ato që lidhen me sulmet në zemër.
Vetëm pas përfundimit të këtyre fazave dhe plotësimit të kërkesave të autoriteteve shëndetësore, teknologjia mund të shqyrtohet për përdorim klinik.
ETH Zürich ka aplikuar për patentimin e shpikjes dhe e ka nominuar atë për çmimin Spark Award 2026, me të cilin universiteti vlerëson shpikjet më premtuese të vitit.
Zhvillimi i kësaj teknologjie përfaqëson një tjetër hap të kërkimeve shkencore në Zvicër drejt metodave më të sakta të shpërndarjes së ilaçeve, me potencial për trajtimin e sëmundjeve të rënda në të ardhmen. /Telegrafi/

