Gjermania tha të dielën se është gati të merr përgjegjësi më të mëdha në Arktik, pasi presidenti i SHBA-së, Donald Trump kërcënoi të pushtonte Grenlandën “në një mënyrë ose në një tjetër”, duke shkaktuar një krizë diplomatike midis Uashingtonit dhe aleatëve të saj evropianë.
Ministri i Jashtëm gjerman Johann Wadephul tha se Berlini do të rriste angazhimet e tij në Arktik, ndërsa do të hidhte poshtë kërcënimet e Trump kundër territorit danez të pasur me minerale, transmeton Telegrafi.
“Siguria në Arktik po bëhet gjithnjë e më e rëndësishme dhe është pjesë e interesit tonë të përbashkët në NATO”, tha Wadephul në një konferencë të përbashkët për shtyp me ministrin e jashtëm të Islandës në Reykjavik.
“Nëse presidenti amerikan po shqyrton se çfarë kërcënimesh mund të vijnë nga anijet ose nëndetëset ruse ose kineze në rajon, sigurisht që mund të gjejmë përgjigje për këtë së bashku. Por e ardhmja e Grenlandës duhet të vendoset nga populli i Grenlandës” dhe Danimarkës, shtoi ai.
Trump u tha gazetarëve në bordin e Air Force One të dielën se Uashingtoni do ta merrte Grenlandën “në një mënyrë ose në një tjetër”, duke paralajmëruar se Rusia dhe Kina do të “merrnin kontrollin” nëse Shtetet e Bashkuara nuk vepronin.
“Nëse nuk e marrim Grenlandën, Rusia ose Kina do ta marrin, dhe unë nuk do ta lejoj këtë të ndodhë”, tha Trump, pavarësisht se asnjëri vend nuk pretendon ishullin.
“Groenlanda duhet ta bëjë marrëveshjen, sepse Grenlanda nuk dëshiron ta shohë Rusinë ose Kinën të marrë kontrollin”, shtoi ai.
Trump i tall forcat e sigurisë së Grenlandës, duke thënë: “E dini se çfarë është mbrojtja e tyre, dy saja me qen”, ndërsa Rusia dhe Kina kanë “shkatërrues dhe nëndetëse kudo”.
Kryeministrja e Danimarkës, Mette Frederiksen, tha të dielën se vendi i saj përballet me një “moment vendimtar” në betejën e saj diplomatike me Shtetet e Bashkuara për Grenlandën.
“Ekziston një konflikt për Grenlandën. Ky është një moment vendimtar”, tha Frederiksen në një debat me udhëheqësit politikë danezë përpara takimeve në Uashington të hënën.
Ajo postoi në Facebook se Danimarka ishte “e gatshme të mbronte vlerat tona – kudo që të jetë – edhe në Arktik. Ne besojmë në të drejtën ndërkombëtare dhe në të drejtën e popujve për vetëvendosje”.
Kryeministri suedez Ulf Kristersson dënoi “retorikën kërcënuese” të SHBA-së pas deklaratave të fundit të Trump.
“Suedia, vendet nordike, shtetet baltike dhe disa vende të mëdha evropiane qëndrojnë së bashku me miqtë tanë danezë”, tha ai në një konferencë mbrojtjeje në Salen, ku mori pjesë komandanti suprem i aleatëve të NATO-s.
“Përkundrazi, SHBA-të duhet të falënderojnë Danimarkën, e cila ka qenë një aleate shumë besnike gjatë viteve. Në Afganistan dhe Irak, mbi 50 ushtarë danezë kanë paguar çmimin përfundimtar për atë besnikëri”, tha Kristersson.
Ministri gjerman i Financave, Lars Klingbeil, tha: “Ne po forcojmë sigurinë në Arktik së bashku, si aleatë të NATO-s, dhe jo kundër njëri-tjetrit”.
Udhëheqësit e shtatë vendeve evropiane, përfshirë Francën, Britaninë, Gjermaninë dhe Italinë, nënshkruan një letër të martën duke thënë se “vetëm” Danimarka dhe Grenlanda duhet të vendosin për të ardhmen e territorit.
Trump thotë se kontrolli i Grenlandës është thelbësor për sigurinë kombëtare të SHBA-së, duke pasur parasysh aktivitetin e shtuar ushtarak rus dhe kinez në Arktik. Shtetet e Bashkuara kanë mbajtur një bazë ushtarake në ishull që nga Lufta e Dytë Botërore.
Komandanti Suprem i Forcave Aleate të NATO-s, gjenerali Alexus Grynkewich, i tha konferencës suedeze se anëtarët e aleancës po diskutonin statusin e Grenlandës.
Ndërsa nuk kishte “asnjë kërcënim të menjëhershëm” për territorin e NATO-s, rëndësia strategjike e Arktikut po rritej me shpejtësi, tha Grynkewich.
Ai theksoi se bisedimet mbi Grenlandën po zhvilloheshin në Këshillin e Atlantikut të Veriut në Bruksel.
“Këto dialogje vazhdojnë në Bruksel. Nga sa kam dëgjuar, ato kanë qenë dialogje të shëndetshme”, tha gjenerali.
Grynkewich tha se anijet ruse dhe kineze ishin parë duke patrulluar së bashku në bregdetin verior të Rusisë dhe pranë Alaskës dhe Kanadasë, duke punuar së bashku për të fituar qasje më të madhe në Arktik ndërsa akulli tërhiqet për shkak të ngrohjes globale.
Një koloni daneze deri në vitin 1953, Grenlanda fitoi sundimin vendas në vitin 1979 dhe po mendon të lirojë përfundimisht lidhjet e saj me Danimarkën.
Sondazhet tregojnë se popullsia e Grenlandës kundërshton fuqimisht një pushtim nga SHBA-të.
Shumica dërrmuese e partive politike të Grenlandës kanë thënë se nuk duan të jenë nën kontrollin e SHBA-së, dhe këmbëngulin që banorët e Groenlandës duhet të vendosin vetë për të ardhmen e tyre.
Frederiksen paralajmëroi javën e kaluar se çdo veprim i SHBA-së për të marrë Grenlandën me forcë do të shkatërronte 80 vjet lidhje sigurie transatlantike. /Telegrafi/
– YouTube www.youtube.com