Nga kumbullat e thata te sardelet dhe kosi, disa ushqime sigurojnë lëndë ushqyese të rëndësishme për kockat. Megjithatë, asnjë ushqim i vetëm nuk garanton mbrojtje nga osteoporoza apo frakturat.
Kur mendojmë për kocka të forta, zakonisht na vjen ndër mend qumështi. Por edhe disa fruta, perime, fara dhe produkte të tjera të qumështit mund të kontribuojnë në ruajtjen e shëndetit të tyre.
Indi kockor rinovohet vazhdimisht: indi i vjetër shpërbëhet dhe zëvendësohet me të ri. Me kalimin e moshës, megjithatë, organizmi mund të humbasë masë kockore më shpejt sesa arrin ta rindërtojë. Te gratë, ky proces përshpejtohet gjatë menopauzës për shkak të rënies së estrogjenit.
“Kockat tona arrijnë dendësinë maksimale rreth moshës 30-vjeçare. Pas kësaj, masa kockore fillon të pakësohet gradualisht”, tha për Daily Mail dr. Pamela Peeke, drejtuese mjekësore në Osteoboost.
Sipas të dhënave amerikane të cituara në artikull, pothuajse 13 për qind e personave mbi 50 vjeç kanë osteoporozë, ndërsa rreth 43 për qind kanë masë të ulët kockore.
Kalciumi dhe vitamina D janë thelbësorë, por nuk janë të vetmet lëndë ushqyese që kanë rëndësi. Proteinat, magnezi dhe përbërës të tjerë ndihmojnë gjithashtu në mirëmbajtjen e kockave.
“Nëse kalciumi është Batmani, vitamina D është Robini. Por asnjë hero nuk e shpëton situatën i vetëm”, u shpreh dietologia Bonnie Taub-Dix.
Ja gjashtë ushqime që mund të ndihmojnë në ruajtjen e kockave të forta me kalimin e viteve.
1. Kumbullat e thata
Kumbullat e thata njihen kryesisht për ndikimin në tretje, por kërkimet sugjerojnë se mund të ndihmojnë edhe në ruajtjen e masës kockore.
Një studim i randomizuar i vitit 2022, me 235 gra pas menopauzës, zbuloi se konsumimi i rreth pesë ose gjashtë kumbullave të thata në ditë ndihmoi në ruajtjen e dendësisë kockore në zonën e ijeve gjatë 12 muajve.
Në grupin që konsumoi kumbulla të thata, dendësia ra me rreth 0,3 për qind, krahasuar me 1,1 për qind te gratë që nuk i konsumuan.
“Kumbullat e thata janë konsideruar vetëm si ndihmë për tretjen për një kohë tepër të gjatë. Po të ridizenjoja paketimin, tretja dhe shëndeti i kockave do të kishin të njëjtën rëndësi”, tha Taub-Dix.
Ato përmbajnë kalium, vitaminë K, bor dhe polifenole — përbërje bimore që mund të ndikojnë në metabolizmin kockor.
Mund t’i shtoni në tërshërë, t’i kombinoni me arra ose t’i konsumoni mes vakteve. Sasia mund të rritet gradualisht për të shmangur shqetësimet e tretjes.
2. Sardelet, bashkë me halat e buta
Sardelet e konservuara ofrojnë një burim të vlefshëm kalciumi: halat e tyre të buta dhe të ngrënshme.
Një racion prej rreth 85 gramësh sardele me hala përmban afërsisht 325 miligramë kalcium, rreth një të katërtën e sasisë ditore të rekomanduar për gratë mbi 50 vjeç sipas udhëzimeve amerikane të përdorura në artikull.
Për krahasim, një gotë qumësht lope përmban rreth 300 miligramë kalcium.
Sardelet sigurojnë gjithashtu proteina, vitaminë D dhe acide yndyrore omega-3.
“Sardelet e kanë kalciumin të përfshirë në vetvete. E njëjta gjë vlen për salmonin e konservuar, kur konsumohen edhe halat”, shpjegoi Taub-Dix.
Ajo sugjeron që halat e buta të shtypen dhe të përzihen me mishin e peshkut. Variantet pa hala përmbajnë dukshëm më pak kalcium.
Për një vakt të thjeshtë, sardelet mund të përzihen me limon, mustardë dhe vaj ulliri e të shërbehen mbi bukë integrale të thekur.
3. Tofu i përgatitur me kalcium
Tofu mund të jetë një burim i mirë kalciumi, por përmbajtja ndryshon sipas mënyrës së prodhimit.
Tofu i fortë, i përgatitur me sulfat kalciumi, mund të sigurojë rreth 250 miligramë kalcium në një racion prej gjysmë filxhani. Për sasinë e saktë duhet kontrolluar etiketa.
Soja përmban edhe izoflavone, përbërje bimore me veprim të lehtë të ngjashëm me estrogjenin. Ato janë studiuar për ndikimin e mundshëm në kockat e grave gjatë periudhës rreth menopauzës dhe pas saj.
Një përmbledhje e dhjetë meta-analizave sugjeroi se izoflavonet e sojës mund të përmirësojnë dendësinë minerale kockore. Megjithatë, Peeke theksoi se rezultatet nuk janë të njëtrajtshme: disa studime kanë gjetur përfitime modeste, ndërsa të tjera jo.
“Është një mundësi, jo një siguri”, tha ajo.
Pavarësisht këtij debati, tofu i përgatitur me kalcium ofron një kombinim të dobishëm të proteinave bimore dhe kalciumit, sipas reumatologut dr. Adam Kreitenberg.
Taub-Dix këshillon të kërkohet “sulfat kalciumi” në listën e përbërësve dhe të krahasohet përmbajtja e kalciumit mes produkteve.
Tofu mund të përdoret në supa, gatime me perime ose pjata të përgatitura në tigan.
4. Perimet me gjethe të gjelbra
Disa perime me gjethe të gjelbra përmbajnë sasi të konsiderueshme kalciumi dhe vitamine K.
Një filxhan me gjethe lakre të gatuara të llojit collard greens, për shembull, siguron afërsisht 266 miligramë kalcium. Vitamina K ndihmon funksionimin e proteinave që marrin pjesë në mineralizimin e kockave.
Por jo çdo perime me gjethe është njësoj e dobishme si burim kalciumi.
Spinaqi përmban oksalate, të cilat lidhin një pjesë të madhe të kalciumit dhe kufizojnë përthithjen e tij. Taub-Dix sugjeron alternativa si lakra kale, lakra kineze bok choy dhe lakrat me gjethe, kalciumi i të cilave përgjithësisht përthithet më lehtë.
Ato mund të gatuhen me hudhër e vaj ulliri ose të shtohen në supa.
Personat që marrin warfarinë duhet ta mbajnë relativisht të qëndrueshme marrjen e vitaminës K dhe të këshillohen me profesionistin shëndetësor përpara ndryshimeve të mëdha në dietë, pasi kjo vitaminë ndikon në veprimin e barit.
5. Farat e kungullit
Farat e kungullit janë të vogla, por përmbajnë minerale të rëndësishme për shëndetin e kockave.
Ato sigurojnë magnez, i cili kontribuon në strukturën kockore dhe metabolizmin e vitaminës D, si edhe zink, që merr pjesë në formimin dhe riparimin normal të kockave.
Përmbajnë gjithashtu proteina bimore, duke e bërë të lehtë përfshirjen e disa lëndëve ushqyese në një ushqim të vetëm.
Megjithatë, studimet nuk kanë vërtetuar se konsumimi i farave të kungullit, në vetvete, ul drejtpërdrejt rrezikun e osteoporozës apo frakturave.
Mund t’i shtoni në kos, tërshërë, supa ose sallata.
6. Kosi dhe kefiri
Produktet e fermentuara të qumështit ofrojnë më shumë sesa probiotikë.
Kosi dhe kefiri përmbajnë kalcium dhe proteina, dy lëndë ushqyese të rëndësishme për ruajtjen e kockave dhe masës muskulore me kalimin e moshës.
Një studim i randomizuar i vitit 2021, me më shumë se 7.000 të moshuar në institucione kujdesi rezidencial, zbuloi se shtimi i qumështit, kosit dhe djathit në ushqyerje uli rrezikun relativ të të gjitha frakturave me 33 për qind dhe të frakturave të ijeve me 46 për qind gjatë dy vjetëve.
Megjithatë, pjesëmarrësit kishin fillimisht konsum relativisht të ulët të kalciumit dhe proteinave. Ndërhyrja përfshinte disa produkte qumështi, ndaj rezultatet nuk provojnë se vetëm kosi ose kefiri parandalojnë frakturat.
Kosi ose kefiri pa sheqer të shtuar mund të kombinohen me fruta pylli, arra ose fara kungulli për një mëngjes apo vakt të ndërmjetëm të pasur me lëndë ushqyese.
A mjafton ushqimi për të parandaluar osteoporozën?
Këto ushqime mund të mbështesin shëndetin e kockave, por asnjëri nuk është provuar se, i vetëm, parandalon osteoporozën ose frakturat.
“Dendësia kockore është vetëm një tregues. Ajo që njerëzit duan vërtet është të mos pësojnë frakturë në ije apo në kyçin e dorës. Kjo varet edhe nga fortësia e kockës dhe nga mundësia për t’u rrëzuar”, shpjegoi Peeke.
Për personat e diagnostikuar me osteoporozë, ushqyerja zakonisht nuk mjafton për të rikthyer masën e humbur kockore ose për të ulur mjaftueshëm rrezikun e frakturave, theksoi Kreitenberg.
Rëndësi kanë edhe aktivitetet ku trupi mban peshën e vet, ushtrimet me rezistencë dhe ato për ekuilibrin. Disa pacientë kanë nevojë edhe për barna.
Peeke sugjeron gjithashtu diskutimin me mjekun për matjen e dendësisë kockore dhe për faktorë që mund të kontribuojnë në humbjen e saj, si çrregullimet e tiroides ose mungesa e vitaminës D.
Përfshirja e ushqimeve të pasura me lëndë ushqyese në vaktet e përditshme mbetet një hap praktik.
“Kur një vakt përmban dy ose tri prej këtyre ushqimeve, po e mbështet shëndetin e kockave pa pasur nevojë për ndonjë përpjekje të veçantë”, tha Taub-Dix.

