Daniel Serwer, profesor në Universitetin Johns Hopkins në Washington, ka analizuar rënien e Aleksandar Vuçiqit nga pushteti në Serbi dhe fitoren e Listës Studentore dhe sfidat që e presin shumicën e re parlamentare.
Serwer tha Vuçiqi “e pranoi humbjen me dinjitet dhe pa vonesë”.
Profesori amerikan tha se nëse Lista Studentore e ruan unitetin do të ketë “avantazh të konsiderueshëm”, me 135-140 ulëset në Kuvend, nga 250 sa janë gjithsej në Parlamentin e Serbisë.
“Zgjedhjet presidenciale do të mbahen më 26 dhjetor për ta zëvendësuar Vuçiqin, të cilit i ka përfunduar mandati dhe që kishte dhënë dorëheqje me shpresën për t’u rikthyer si kryeministër”, shkruan Serwer në web-faqen e tij.
Serwer shpjegon se Vuçiq kishte qenë “hapur pro BE-së” dhe se “e luajti me mjeshtëri këtë rol deri në zgjedhjen e tij president”.
“Më pas, iu drejtua gjithnjë e më shumë Moskës dhe Pekinit për armë dhe teknologji, ndërsa vazhdoi t’i mbante në pritje Washingtonin dhe Brukselin me premtime për litium dhe municione për Ukrainën. Washingtoni ia ktheu me mbështetje të tepruar politike, ndërsa Brukseli me vazhdimin e negociatave për anëtarësimin e Serbisë”, shkruan ai.
Vuçiqi “e riarmatosi Serbinë me kosto të mëdha dhe u përpoq ta minonte shtetësinë e Kosovës, ndërsa shtirej sikur po negocionte për atë që BE-ja e quante normalizim politik”, thotë Serwer.
“Edhe pse në politikën e jashtme u orientua drejt lindjes, qeverisja e tij u bë gjithnjë e më autokratike dhe e korruptuar. Ai i vuri mediat nën kontrollin e qeverisë, ndërsa u shpërndante kontrata njerëzve të afërt dhe nuk arrinte t’i arrestonte kriminelët që vepronin hapur”, shkruan ai.
Serwer thotë se “BE-ja, gjatë vitit të fundit apo pak më shumë, është ndërgjegjësuar për pabesitë e Vuçiqit dhe ka nisur ta ngadalësojë procesin e anëtarësimit”.
“Administrata amerikane e la Vuçiqin në të ftohtë pasi dështoi një marrëveshje që ai i kishte premtuar Jared Kushnerit. Anëtarët e Kongresit amerikan janë bërë gjithnjë e më të zëshëm në kritikimin e Vuçiqit për rreshtimin me Rusinë dhe Kinën”, shkruan ai.
Për Listën Studentore që erdhi në pushtet, Serwer thotë se “temat e tyre kanë qenë fillimisht kundër dhunës, më pas në mbështetje të mjedisit dhe së fundmi kundër korrupsionit”.
“Ata janë përqendruar në organizimin nga baza kundër një regjimi të fuqishëm, me kredenciale nacionaliste dhe burime të mëdha patronazhi. Programi i tyre është për t’u admiruar për qartësinë dhe përmbledhjen. Ai përfshin sundimin e ligjit, mediat e lira, meritokracinë, arsimin, punën, ushqimin, banimin dhe shëndetësinë. Shumë nga personat në listën e tyre për parlament nuk janë të njohur në nivel kombëtar. ‘Plenumet’ e udhëhequra nga studentët i përzgjodhën pas intervistave, por lista nuk përfshin vetë studentë. Listën, e përbërë kryesisht nga profesionistë, e udhëheq një kardiolog”, shkruan ai.
Serwer shkruan se “do të ishte befasuese nëse shumica e re do ta kishte të lehtë”
“Njerëzit e Vuçiqit, me përvojë në procedurat parlamentare dhe në manovrat politike, pa dyshim do të bëjnë çmos për t’ua vështirësuar punën. Përveç kësaj, deputetëve të rinj do t’u duhet të organizohen dhe të vendosin disiplinë mes tyre në mënyra që nuk i kanë përjetuar më parë. Do të jetë jetike që në dhjetor të zgjedhin një president që mund t’i ndihmojë”, shkruan ai.
Serwer shkruan se “studentët deri më tani kanë thënë pak për politikën e jashtme”.
“Dhe disa nga ato pak gjëra nuk janë edhe aq të mira. Memorandumi i tyre i Kragujevcit, Kragujevac Memorandum, përsëriti pretendimin e Serbisë për sovranitet mbi Kosovën, por të paktën një ekspert nga Beogradi dyshon se ata do të kërkojnë mënyra për ta zbutur, nëse jo për ta zgjidhur, këtë çështje”.
Ai shkruan se “deputetët e rinj pa dyshim do të kërkojnë gjithashtu mënyra për ta përshpejtuar anëtarësimin e Serbisë në BE dhe për t’i riparuar marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara”.
“Ata nuk do të shkëputen përfundimisht nga Rusia dhe Kina. E para ende kontrollon aparatin e sigurisë serbe, i cili do të ketë nevojë për një proces të thellë lustracioni. Kina siguron shumë investime, të cilat Serbia do të duhet të vazhdojë t’i mirëpresë. Por mund të shpresojmë për një kthesë graduale drejt perëndimit, të paktën duke korrigjuar kthesën e vendosur të Vuçiqit drejt lindjes”, shkruan ai.
Përkrahësit e MAGA-s bënë fushatë të fuqishme për Vuçiqin, kujton Serwer.
“Pa dyshim, po bëjnë të njëjtën gjë për Netanyahun. Trumpi dëshironte që Bolsonaro të fitonte në Brazil. Ai nuk fitoi”.
“Njerëzit janë të sëmurë dhe të lodhur duke qenë të sëmurë dhe të lodhur. Gënjeshtrat e hapura, racizmi grotesk, grumbullimi i parave përmes korrupsionit, gjuha fyese dhe shfrytëzimi i njerëzve të varfër po nxisin reagim. Lavjerrësi po lëkundet. Le të shpresojmë që të lëkundet mjaftueshëm për të krijuar një Valë Blu në SHBA!”, shkruan ai në fund.