Shkencëtarët amerikanë kanë zhvilluar një sistem që analizon tiparet e fytyrës për të vlerësuar moshën biologjike dhe mundësitë e mbijetesës, duke ofruar informacione që mund t’i ndihmojnë mjekët në zgjedhjen e trajtimit
Një fotografi e zakonshme e fytyrës mund të përmbajë informacione të rëndësishme për gjendjen shëndetësore dhe mundësitë e mbijetesës së pacientëve me kancer. Këtë e sugjeron një studim i ri amerikan, në të cilin shkencëtarët kanë zhvilluar një sistem të inteligjencës artificiale (AI) që analizon tiparet e fytyrës për të vlerësuar moshën biologjike dhe rrezikun e vdekshmërisë.
Hulumtimi është realizuar nga shkencëtarët e sistemit shëndetësor Mass General Brigham, ndërsa rezultatet janë publikuar më 19 tetor 2026 në revistën shkencore The Lancet Digital Health.
Teknologjia mund të ndihmojë në vlerësimin e gjendjes së përgjithshme të organizmit, veçanërisht te pacientët që përballen me trajtime të vështira onkologjike.
Dy algoritme që analizojnë pjesë të ndryshme të fytyrës
Sistemi, i quajtur FAHR-Face, është trajnuar duke përdorur më shumë se 40 milionë fotografi fytyrash të personave të moshave dhe prejardhjeve të ndryshme.
Nga kjo bazë janë zhvilluar dy algoritme me funksione të veçanta.
FAHR-FaceAge vlerëson moshën biologjike të pacientit, duke analizuar tipare që mund të tregojnë nëse organizmi paraqet shenja plakjeje më të theksuara sesa mosha kalendarike. Algoritmi përqendrohet te rrudhat ndërmjet hundës dhe gojës, pjesa e ballit mbi sy dhe tëmthat.
FAHR-FaceSurvival, ndërkaq, vlerëson drejtpërdrejt rrezikun e vdekshmërisë te pacientët me kancer, pa u mbështetur domosdoshmërisht te mosha biologjike. Ky algoritëm analizon kryesisht zonën poshtë syve dhe rrënjën e hundës.
Sipas studiuesve, kombinimi i të dy algoritmeve përmirëson aftësinë e sistemit për të dalluar pacientët me rrezik më të lartë.
Dukeni pesë vjet më të vjetër? Ja çfarë treguan rezultatet
Një nga gjetjet më interesante lidhet me dallimin ndërmjet moshës reale dhe asaj që inteligjenca artificiale vlerëson nga fytyra.
Gjatë një periudhe mesatare ndjekjeje prej katër vjetësh, te pacientët me kancer që trajtoheshin me radioterapi në Shtetet e Bashkuara u vërejt se:
- Pacientët që sipas algoritmit dukeshin të paktën pesë vjet më të vjetër sesa mosha e tyre reale kishin 21 për qind rrezik më të lartë të vdekshmërisë.
- Ata që dukeshin të paktën pesë vjet më të rinj kishin 17 për qind rrezik më të ulët.
Ndërkohë, algoritmi FAHR-FaceSurvival tregoi se pacientët e klasifikuar në grupin me rrezikun më të lartë kishin mbi trefishin e rrezikut të vdekshmërisë krahasuar me grupin me rrezikun më të ulët, edhe pas përshtatjeve statistikore për faktorë të tjerë.
Megjithatë, këto shifra përfaqësojnë lidhje statistikore ndërmjet pamjes së fytyrës dhe mbijetesës, jo një parashikim të sigurt për jetëgjatësinë e një individi.
Pirja e duhanit dhe alkooli ndikojnë në plakjen e fytyrës
Hulumtimi identifikoi gjithashtu lidhje ndërmjet disa zakoneve të jetesës dhe plakjes së dukshme të fytyrës.
Pirja e duhanit, konsumimi i tepruar i alkoolit dhe përdorimi i substancave narkotike u shoqëruan me një moshë biologjike të vlerësuar më të lartë.
Lidhja më e theksuar u vërejt te duhanpirja, ku personat që vazhdonin të pinin duhan dukeshin biologjikisht më të vjetër sesa ish-duhanpirësit dhe personat që nuk kishin pirë kurrë duhan.
Studiuesit konstatuan gjithashtu se rezultatet e algoritmit për moshën mbeteshin relativisht të qëndrueshme edhe kur ndryshonin ndriçimi, këndi i fotografimit, grimi apo shprehja e fytyrës.
Si mund t’i ndihmojë mjekët kjo teknologji?
Sipas bashkautorit të studimit, onkologut Raymond Mak, vlerësimi i rezervave fizike dhe gjendjes së përgjithshme të pacientit është veçanërisht i rëndësishëm përpara trajtimeve intensive.
Operacionet e mëdha, radioterapia dhe kimioterapia mund të jenë fizikisht të vështira, prandaj mjekët duhet të vlerësojnë me kujdes aftësinë e organizmit për t’i përballuar ato.
Një mjet i tillë mund të ofrojë informacione plotësuese gjatë zgjedhjes së trajtimit më të përshtatshëm.
Megjithatë, ekspertët theksojnë se inteligjenca artificiale nuk mund të zëvendësojë vlerësimin klinik të mjekut, analizat laboratorike apo ekzaminimet diagnostikuese.
Ende nuk është vërtetuar nëse përdorimi i këtij sistemi përmirëson vendimet terapeutike dhe rezultatet e pacientëve. Për këtë arsye, nevojiten studime të mëtejshme klinike, në popullata më të larmishme, përpara se teknologjia të përdoret në praktikën e përditshme mjekësore. /Telegrafi/