Një detaj që na kthen në fëmijëri, te dhomat e gjysheve dhe netët e ftohta të dimrit, kishte një funksion shumë praktik që sot pak kush e di
Për shumë njerëz, jorganët e rëndë e të ngrohtë dhe këllëfët e tyre me një hapje të madhe në mes janë ndër kujtimet më të dashura të fëmijërisë. Ata të kujtojnë dhomat e gjysheve, dimrat e ftohtë dhe netët kur një jorgan i trashë mjaftonte për të mbajtur ngrohtë gjithë natën.
Megjithatë, një hollësi e atyre këllëfëve vazhdon të ngjallë kureshtje: pse kishin një hapje të madhe në formë rombi pikërisht në mes?
Në pamje të parë, ajo mund të dukej si një element zbukurues, por në të vërtetë kishte një qëllim shumë praktik.
Një zgjidhje e thjeshtë që lehtësonte punët e shtëpisë
Ndryshe nga këllëfët e sotëm, të cilët zakonisht kanë një hapje me pulla ose zinxhir në njërin skaj, modelet e dikurshme kishin një hapje të madhe në pjesën qendrore.
Kjo ishte veçanërisht e dobishme për jorganët e mëdhenj dhe të rëndë, që shpesh mbusheshin me lesh ose pupla.
Futja e një jorgani të tillë përmes një hapjeje të ngushtë në fund të këllëfit kërkonte më shumë mund, sidomos për ta shpërndarë njëtrajtshëm dhe për t’i vendosur siç duhet të katër cepat.
Hapja në mes e bënte këtë punë shumë më të lehtë. Jorgani futej drejtpërdrejt në pjesën qendrore të këllëfit dhe më pas shpërndahej me duar drejt cepave.
Në këtë mënyrë, këllëfi vendosej më shpejt dhe jorgani mund të rregullohej më lehtë brenda tij.
Pse nuk përdoreshin pullat dhe zinxhirët?
Ky model kishte edhe një përparësi tjetër: ishte më i thjeshtë dhe më ekonomik për t’u prodhuar.
Nuk kishte nevojë për pulla, zinxhirë apo mekanizma të tjerë mbyllës. Kjo kursente materiale, ulte koston e qepjes dhe shmangte prishjen e pjesëve shtesë.
Këllëfët mund të hiqeshin lehtë për t’u larë dhe për t’u tharë. Për shkak të qëndrueshmërisë së tyre, shpesh përdoreshin për shumë vite, madje kalonin nga një brez te tjetri.
Në shumë familje, këllëfët qepeshin edhe në shtëpi, ndërsa pëlhurat e forta dhe qepjet e thjeshta bënin që ato të përdoreshin për një kohë të gjatë.
Një kujtim që po zhduket nga shtëpitë moderne
Me kalimin e viteve, këllëfët me hapje në mes gradualisht ua lanë vendin modeleve moderne, të cilat mbërthehen në njërin skaj.
Sot, këllëfët e dikurshëm mund të gjenden ende në ndonjë dollap të vjetër, në sëndukët e gjysheve apo në shtëpitë ku ruhen me kujdes sendet familjare.
Për brezat e rinj, hapja në formë rombi mund të duket e çuditshme, madje edhe si një gabim në qepje.
Por për ata që i kanë përdorur, ajo përfaqëson një kohë kur sendet e përditshme krijoheshin për të qenë të thjeshta, praktike dhe jetëgjata.
Dhe pikërisht ajo hapje e madhe në mes, që sot ngjall kaq shumë kureshtje, dikur ua lehtësonte punën shumë familjeve.
Ndoshta për këtë arsye, edhe një këllëf i vjetër jorgani mund të zgjojë kujtime të veçanta: aromën e çarçafëve të sapolarë, ngrohtësinë e dhomës së gjyshes dhe dimrat e fëmijërisë që nuk harrohen lehtë. /Telegrafi/