Gjykata Supreme Federale e Zvicrës ka refuzuar ankesën e një çifti nga Kosova, të cilit autoritetet e Cyrihut ia kishin refuzuar vazhdimin e lejeve të qëndrimit. Varësia afatgjatë nga ndihma sociale, integrimi i pamjaftueshëm në tregun e punës dhe mungesa e lidhjeve të konsiderueshme shoqërore me popullsinë vendase ishin ndër arsyet kryesore të vendimit.
Një çift nga Kosova, i cili jeton në Zvicër që nga viti 1998, ka humbur betejën ligjore për të vazhduar qëndrimin në këtë shtet, pasi Gjykata Supreme Federale ka refuzuar ankesën kundër vendimit për mosrinovimin e lejeve të qëndrimit.
Sipas aktgjykimit të datës 21 gusht 2026, me numër reference 2C_256/2026, bashkëshortët, të cilët kanë jetuar në Zvicër për rreth 28 vjet, janë mbështetur në ndihmën sociale për afërsisht 24 vjet. Vetëm për periudhën nga viti 2015 deri në shtator të vitit 2024, ndihmat sociale të përfituara nga çifti arritën në 341.908,50 franga zvicerane, transmeton Telegrafi.
Gjykata vlerësoi se, pavarësisht kohëzgjatjes së qëndrimit në Zvicër dhe lidhjeve familjare të krijuara atje, integrimi ekonomik dhe shoqëror i bashkëshortëve nuk ishte në nivelin që do të justifikonte vazhdimin e lejeve të qëndrimit.
Për rrjedhojë, gjykata la në fuqi vendimet e instancave të mëparshme dhe vlerësoi se interesi publik për përfundimin e qëndrimit të tyre në Zvicër mbizotëron ndaj interesit privat të çiftit për të vazhduar jetesën në këtë shtet.
Nga Kosova në Zvicër në vitin 1998, pas refuzimit të azilit morën leje humanitare
Bashkëshortët, burri i lindur më 1963 dhe gruaja më 1965, janë të martuar që nga viti 1987. Ata kishin mbërritur në Zvicër në vitin 1998, së bashku me dy fëmijët e tyre, të lindur përkatësisht më 1987 dhe 1991.
Pas mbërritjes, familja kishte kërkuar azil, por kërkesa ishte refuzuar në gusht të vitit 1999 nga autoritetet zvicerane të asaj kohe.
Në maj të vitit 2001, familjes iu mundësua qëndrimi i përkohshëm në Zvicër, pasi autoritetet kishin vlerësuar se largimi i saj nga vendi nuk mund të zbatohej në mënyrë të arsyeshme në atë kohë.
Një zhvillim i rëndësishëm për familjen kishte ndodhur në vitet 2007 dhe 2008, kur të dy fëmijët fituan shtetësinë zvicerane.
Ndërkaq, në mars të vitit 2013, Zyra e Migracionit e Kantonit të Cyrihut u kishte dhënë bashkëshortëve leje qëndrimi për arsye të veçanta humanitare. Lejet ishin vazhduar disa herë, por më vonë autoritetet vendosën të mos i rinovonin më.
341.908,50 franga ndihmë sociale dhe vetëm rreth tre vjet punë në tregun e rregullt
Një nga elementet kryesore që ndikuan në vendimin e gjykatës ishte varësia e gjatë e çiftit nga ndihma sociale dhe mungesa e integrimit të mjaftueshëm ekonomik.
Sipas dokumenteve gjyqësore, bashkëshortët kishin përfituar ndihmë sociale nga viti 1998 deri në vitin 2011, si dhe nga shkurti i vitit 2015 deri në shtator të vitit 2025.
Shuma e ndihmave të përfituara që nga viti 2015 deri në shtator të vitit 2024 kishte arritur në 341.908,50 franga zvicerane.
Gjykata theksoi se të dy bashkëshortët kishin probleme shëndetësore, por vlerësoi se këto rrethana nuk e shpjegonin plotësisht mungesën e integrimit në tregun e punës.
Bashkëshorti, megjithëse kishte probleme shëndetësore, ishte konsideruar i aftë për të kryer punë të lehta fizike, me mundësi për të ndryshuar pozicionin e punës gjatë aktivitetit. Sipas vlerësimit mjekësor të dokumentuar, ai kishte qenë plotësisht i aftë për këtë lloj pune, ndërsa konfirmimi i fundit mjekësor i evidentuar në dosje datonte nga shkurti i vitit 2024.
Megjithatë, gjatë gjithë qëndrimit të tij në Zvicër, ai kishte punuar vetëm rreth tre vjet në tregun e rregullt të punës.
Edhe gjendja e bashkëshortes ishte shqyrtuar nga gjykata. Ajo vuan nga një problem i lindur me shikimin, përkatësisht miopia. Përveç një prove pesëditore pune si pastruese në vitin 2010, ajo nuk kishte pasur përvojë tjetër pune të dokumentuar.
Në aktgjykim thuhet se nuk ishin paraqitur dëshmi për përpjekje serioze dhe të vazhdueshme nga ana e bashkëshortëve për të gjetur punë. Po ashtu, bashkëshortja nuk kishte mësuar gjuhën gjermane dhe nuk kishte shfrytëzuar masa mbështetëse që mund t’i ndihmonin për të përmirësuar mundësitë e punësimit.
Sipas dokumenteve të përmendura në vendim, edhe një raport i mjekes okuliste, i hartuar në qershor të vitit 2018 për institucionin përkatës të sigurimit invalidor, kishte vlerësuar se gruaja mund të kryente pa kufizime kohore një punë të përshtatur për gjendjen e saj.
Gjykata nuk i mohoi problemet shëndetësore të çiftit, por vlerësoi se mungesa e përpjekjeve të dokumentuara për punësim dhe integrim ekonomik ishte pjesërisht e atribuueshme vetë bashkëshortëve.
Autoritetet i kishin paralajmëruar disa herë për rrezikun e humbjes së lejeve
Një tjetër element me peshë në këtë rast ishte fakti se autoritetet e migracionit i kishin paralajmëruar bashkëshortët disa herë për pasojat që mund të sillte vazhdimi i varësisë nga ndihma sociale.
Sipas aktgjykimit, paralajmërimet dhe vërejtjet ndaj çiftit ishin dhënë në maj të vitit 2017, qershor të vitit 2018, gusht të vitit 2020, janar të vitit 2021 dhe maj të vitit 2022.
Në janar të vitit 2021 dhe në maj të vitit 2022, autoritetet u kishin tërhequr vëmendjen bashkëshortëve se vazhdimi i kësaj gjendjeje mund të çonte në revokimin ose mosrinovimin e lejeve të qëndrimit.
Megjithatë, sipas vlerësimit të gjykatës, situata nuk kishte ndryshuar në mënyrë të mjaftueshme, pavarësisht paralajmërimeve të përsëritura.
Në anën tjetër, gjykata konstatoi se bashkëshortët nuk kishin qenë të dënuar për vepra penale në Zvicër dhe nuk kishin borxhe private. Këto rrethana, megjithatë, nuk ishin të mjaftueshme për të kompensuar mangësitë e konsiderueshme në integrimin e tyre ekonomik, gjuhësor dhe shoqëror.
Dokumentet gjyqësore tregojnë gjithashtu se bashkëshortja merrte nga tetori i vitit 2023 një kompensim mujor prej 490 frangash për shkak të nevojës për ndihmë në jetën e përditshme. Nga janari i vitit 2025, ajo përfitonte edhe pagesa plotësuese mujore prej 4.860 frangash.
Këto pagesa janë të evidentuara veçmas në aktgjykim, ndërsa shuma prej 341.908,50 frangash i referohet ndihmave sociale të përfituara nga çifti nga viti 2015 deri në shtator të vitit 2024.
Pas gati tri dekadash, gjykata nuk konstatoi integrim të mjaftueshëm shoqëror
Përveç situatës ekonomike, Gjykata Supreme Federale shqyrtoi edhe integrimin shoqëror të bashkëshortëve dhe lidhjet që ata kishin krijuar në Zvicër.
Sipas vlerësimit të gjykatës, çifti nuk kishte krijuar marrëdhënie të konsiderueshme shoqërore me popullsinë vendase, pavarësisht qëndrimit prej gati 28 vjetësh në këtë shtet.
Rrethi i tyre shoqëror ishte përqendruar kryesisht te fëmijët, nipërit, mbesat dhe vëllezërit e motrat që jetojnë në Zvicër.
Për këtë arsye, gjykata vlerësoi se nuk mund të flitej për një integrim të thellë të bashkëshortëve në shoqërinë zvicerane. Sipas saj, integrimi i tyre nuk ishte në përputhje me kohëzgjatjen e qëndrimit dhe, në tërësi, duhej konsideruar i pasuksesshëm.
Ky vlerësim ndikoi drejtpërdrejt në peshimin e interesave mes çiftit dhe shtetit zviceran, duke e dobësuar argumentin se qëndrimi për shumë vite në vend duhet të garantonte vazhdimin e lejeve.
Gjykata pranoi se kohëzgjatja e qëndrimit mund të krijojë lidhje të rëndësishme me vendin pritës dhe të aktivizojë mbrojtjen e jetës private sipas Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut. Megjithatë, ajo theksoi se kjo nuk krijon automatikisht të drejtën për të qëndruar në Zvicër, nëse rrethanat konkrete dhe niveli i integrimit nuk e justifikojnë një gjë të tillë.
Fëmijët janë shtetas zviceranë, por kjo nuk mjaftoi për t’i mbajtur prindërit në vend
Një nga argumentet e çiftit në betejën ligjore ishte lidhja e ngushtë me fëmijët e tyre, të cilët janë shtetas zviceranë, si dhe me nipërit, mbesat dhe familjarët e tjerë që jetojnë në këtë shtet.
Bashkëshortët ishin mbështetur edhe në të drejtën për respektimin e jetës private dhe familjare, të garantuar nga neni 8 i Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut.
Megjithatë, gjykata vlerësoi se nuk ishte dëshmuar ekzistenca e një marrëdhënieje të veçantë varësie mes prindërve dhe fëmijëve të tyre të rritur, e cila do ta bënte të domosdoshëm qëndrimin e çiftit në Zvicër.
Për këtë arsye, ajo konstatoi se argumenti i mbrojtjes së jetës familjare nuk ishte i mjaftueshëm për të penguar mosrinovimin e lejeve.
Gjykata shqyrtoi edhe lidhjet e bashkëshortëve me Kosovën. Të dy kishin ardhur në Zvicër pasi kishin kaluar atje vitet formuese të fëmijërisë dhe rinisë, si dhe një pjesë të konsiderueshme të jetës së tyre të rritur.
Në Kosovë, bashkëshortja kishte ende një vëlla dhe një motër, me të cilët kishte ruajtur kontaktet. Për më tepër, çifti fliste shqip dhe ishte i njohur me zakonet dhe rrethanat shoqërore të vendit të origjinës.
Duke u bazuar në këto rrethana, gjykata vlerësoi se bashkëshortët kishin mundësi të krijonin sërish një rrjet shoqëror në Kosovë dhe se, veçanërisht në fazën fillestare pas kthimit, mund të mbështeteshin te familjarët e tyre, përcjell Telegrafi.
Problemet shëndetësore nuk u konsideruan pengesë për kthimin në Kosovë
Gjykata shqyrtoi gjithashtu argumentet që lidhen me gjendjen shëndetësore të bashkëshortëve dhe mundësinë e trajtimit pas kthimit në vendin e origjinës.
Megjithëse të dy kishin probleme shëndetësore, gjykata vlerësoi se kujdesi dhe trajtimi mjekësor mund të siguroheshin edhe në Kosovë.
Në këtë kontekst, ajo nuk konstatoi pengesa të pakapërcyeshme që do ta bënin kthimin e tyre të pamundur ose të paarsyeshëm.
Sipas vlerësimit gjyqësor, bashkëshortët kishin kaluar pjesën më të madhe të viteve formuese në Kosovë, flisnin gjuhën shqipe dhe ruanin lidhje familjare në vend. Këto elemente u konsideruan të rëndësishme për mundësinë e riintegrimit të tyre.
Në përfundim të shqyrtimit, Gjykata Supreme Federale vlerësoi se interesi publik për përfundimin e qëndrimit të çiftit në Zvicër mbizotëronte ndaj interesit të tyre privat për të vazhduar jetesën atje.
Gjykata refuzoi ankesën dhe la në fuqi urdhrin për largim
Në shtator të vitit 2024, Zyra e Migracionit e Kantonit të Cyrihut kishte vendosur të mos ua vazhdonte më lejet e qëndrimit bashkëshortëve dhe kishte urdhëruar largimin e tyre nga Zvicra dhe zona Shengen.
Çifti e kundërshtoi vendimin në instancat kantonale, por pa sukses. Ankesa e tyre u refuzua fillimisht nga autoritetet përkatëse të kantonit dhe më pas nga Gjykata Administrative e Cyrihut, me vendim të datës 2 prill 2026.
Bashkëshortët iu drejtuan më pas Gjykatës Supreme Federale, duke kërkuar anulimin e vendimit dhe udhëzimin e autoriteteve të migracionit që t’ua vazhdonin lejet e qëndrimit.
Më 21 gusht 2026, gjykata më e lartë e Zvicrës e refuzoi ankesën, duke konfirmuar vendimin e instancave të mëparshme.
Përveç humbjes së betejës ligjore, bashkëshortët u obliguan të paguajnë së bashku 1.000 franga zvicerane në shpenzime gjyqësore.
Aktgjykimi e lë në fuqi mosrinovimin e lejeve të qëndrimit dhe urdhrin për largim nga Zvicra dhe zona Shengen. Megjithatë, vendimi gjyqësor nuk konfirmon nëse largimi fizik i çiftit nga Zvicra është realizuar tashmë.
Rasti tregon se, sipas praktikës gjyqësore zvicerane, kohëzgjatja e qëndrimit dhe lidhjet familjare nuk garantojnë vetvetiu të drejtën për të vazhduar jetesën në vend. Autoritetet dhe gjykatat marrin parasysh edhe integrimin ekonomik e shoqëror, përpjekjet për punësim, rrethanat shëndetësore dhe mundësinë e riintegrimit në vendin e origjinës.
Në rastin konkret, Gjykata Supreme Federale vlerësoi se këta faktorë, të shqyrtuar së bashku, nuk e justifikonin vazhdimin e lejeve të qëndrimit të çiftit nga Kosova./Telegrafi/