Kryeqyteti shqiptar është përfshirë nga tensione të forta pas protestave të studentëve dhe qytetarëve kundër qeverisë së kryeministrit Edi Rama.
Ajo që nisi si një protestë me kërkesa për përmirësimin e kushteve në arsim, uljen e kostove të studimeve dhe krijimin e më shumë mundësive për të rinjtë, u shndërrua në një mobilizim më të gjerë, i shoqëruar me përplasje me policinë, dëmtime të objekteve publike dhe private, si dhe zjarre në disa zona të Tiranës.
Situata u përshkallëzua gjatë zhvillimit të protestave, ndërsa përplasjet dhe incidentet u shtrinë në disa pjesë të kryeqytetit.
Nga kërkesat studentore te thirrjet për dorëheqjen e qeverisë
Protesta nisi para Ministrisë së Arsimit, ku studentë, të rinj dhe qytetarë u mblodhën për të shprehur pakënaqësitë e tyre ndaj gjendjes së arsimit të lartë dhe situatës së përgjithshme në vend.
Ndër shqetësimet kryesore të protestuesve janë kushtet në universitete, kostot e studimeve, mungesa e mbështetjes financiare për studentët dhe vështirësitë për të gjetur punë pas diplomimit.
Gjatë protestës, kërkesat për reforma në arsim u shoqëruan me thirrje të drejtpërdrejta për dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama dhe të qeverisë së tij.
Përplasjet me policinë dhe përshkallëzimi i situatës
Gjatë zhvillimit të protestës, situata u tensionua në zonën përreth Ministrisë së Arsimit. Disa protestues hodhën gurë, mjete piroteknike dhe sende të tjera në drejtim të godinës dhe forcave të rendit, ndërsa u raportuan dëmtime të fasadës dhe të rrethimit të institucionit.
Policia ndërhyri duke përdorur gaz lotsjellës dhe ujë për të shpërndarë turmën. Përplasjet vijuan edhe në rrugët përreth, ku pati konfrontime fizike dhe shoqërime të protestuesve.
Gjatë orëve në vijim, incidentet u shtrinë edhe në zona të tjera të kryeqytetit. Sipas raportimeve mediatike, u dëmtuan objekte publike, u thyen xhama të bizneseve dhe u dogjën kosha mbeturinash e materiale të tjera në rrugë.
Në disa raste, protestuesit hynë në ambiente institucionesh, duke shkaktuar dëme materiale. Këto zhvillime e zhvendosën vëmendjen nga kërkesat fillestare studentore te përmasat e dhunës, reagimi i policisë dhe pasojat për sigurinë publike.
Zjarre dhe sulme ndaj institucioneve, dëme në banka dhe biznese
Gjatë ditës së 14 tetorit, protesta mori përmasa më të mëdha, ndërsa grupet e protestuesve u zhvendosën nga njëra pjesë e Tiranës në tjetrën. Në shënjestër të tyre u vunë disa institucione shtetërore, përfshirë Kryeministrinë, Ministrinë e Arsimit, Ministrinë e Financave, Ministrinë e Drejtësisë dhe godina të tjera qeveritare.
Në zonat përreth institucioneve u raportuan flakë, tym dhe dëmtime të konsiderueshme materiale.
Protestuesit hodhën mjete piroteknike dhe koktej molotov drejt disa godinave, ndërsa në raste të tjera u përdorën gurë dhe sende të forta. U raportua gjithashtu për thyerjen e hyrjes së godinës së Kryesisë së Kuvendit dhe dëmtime në objekte të tjera institucionale.
Incidentet përfshinë edhe banka dhe biznese private. Disa ambiente tregtare u dëmtuan, u thyen vitrina dhe u raportuan akte plaçkitjeje në disa biznese. Ngjarjet shkaktuan shqetësim për sigurinë e qytetarëve dhe dëmet që mund të pësojnë pronarët e bizneseve në qendër të kryeqytetit.
Policia përdori gaz lotsjellës dhe topa uji në përpjekje për të shpërndarë turmat dhe për të rivendosur rendin. Përplasjet zgjatën për disa orë, duke e bërë situatën në kryeqytet të vështirë për t’u menaxhuar.
Dhjetëra të lënduar dhe dhjetëra persona të ndaluar
Përshkallëzimi i protestës u shoqërua me persona të lënduar nga të dyja palët. Sipas të dhënave të raportuara deri në orët e vona të mbrëmjes së 14 tetorit, për ndihmë mjekësore ishin paraqitur 23 efektivë policie, pesë protestues dhe një kalimtar.
Ndërkohë, Policia e Shtetit njoftoi se kishte ndaluar 35 protestues për veprime të mëtejshme procedurale.
Bilanci i protestës së dytë duhet dalluar nga ai i ditës paraprake, pasi më 13 tetor u raportuan gjithashtu dhjetëra persona që morën ndihmë mjekësore dhe mbi 50 të shoqëruar në polici.
Përveç incidenteve të dhunshme, reagime shkaktuan edhe pretendimet e protestuesve për përdorim të tepruar të forcës nga policia.
Reagimet politike dhe thirrjet për qetësi
Përballë përshkallëzimit të situatës, përfaqësues të institucioneve shtetërore dënuan dhunën dhe dëmtimin e objekteve publike. Kryetari i Kuvendit, Niko Peleshi, e cilësoi të papranueshëm sulmin ndaj godinës së institucionit ligjvënës, duke theksuar se dhuna dhe shkatërrimi nuk i shërbejnë asnjë kauze dhe dëmtojnë interesin publik.
Edhe zëvendëskryeministrja Albana Koçiu kishte dënuar dhunën e ushtruar gjatë protestës së një dite më parë, duke theksuar se dhuna nuk është mënyrë për të shprehur pakënaqësitë.
Nga ana tjetër, protestuesit argumentojnë se kërkesat e tyre nuk kanë marrë përgjigjen e duhur dhe se mungesa e reagimit nga autoritetet ka thelluar pakënaqësinë. Ata kërkojnë largimin e qeverisë, ndërsa një pjesë e organizatorëve e konsiderojnë dorëheqjen e kryeministrit si kusht për përfundimin e protestave.
Çfarë pritet në vijim?
Protestat e 13 dhe 14 tetorit kanë shënuar një përshkallëzim të dukshëm të lëvizjes kundër qeverisë, duke e zhvendosur vëmendjen nga kërkesat për arsim më të mirë te kërkesa më e gjerë për ndryshim politik.
Në ditët në vijim, zhvillimet pritet të varen nga reagimi i qeverisë, ecuria e hetimeve për incidentet dhe mënyra se si organizatorët do të vijojnë mobilizimin e studentëve dhe qytetarëve.
Një çështje tjetër me rëndësi është nëse protestat do të vazhdojnë me pjesëmarrje të gjerë dhe nëse do të mbeten të përqendruara te kërkesat politike e shoqërore, apo nëse do të shoqërohen sërish me përplasje dhe dëme materiale.
Për momentin, kërkesa kryesore e organizatorëve mbetet largimi i qeverisë Rama, ndërsa institucionet u kanë bërë thirrje protestuesve të distancohen nga dhuna dhe të respektojnë rendin publik.
Ajo që është e qartë është se situata në Tiranë ka hyrë në një fazë të ndjeshme, ku pakënaqësia e studentëve është ndërthurur me tensione politike dhe incidente të rënda në rrugët e kryeqytetit. Përtej dëmeve materiale dhe personave të lënduar, protestat kanë rikthyer në qendër të debatit çështjet e arsimit, korrupsionit, përgjegjësisë institucionale dhe besimit të qytetarëve te qeverisja. /Telegrafi/