Nga dëshira për pushtet deri te kënaqësia që shkakton vuajtja e tjetrit, sjelljet fyese mund të kenë shkaqe më të ndërlikuara sesa mendojmë
Disa njerëz ndërpresin vazhdimisht bashkëbiseduesit, përqeshin pyetjet e tyre, fyejnë punonjësit që nuk mund t’ua plotësojnë kërkesat dhe vazhdojnë t’i poshtërojnë të tjerët edhe kur e kuptojnë se po i lëndojnë.
Pas takimeve të tilla lind natyrshëm pyetja: Pse një njeri i rritur mund të ndiejë kënaqësi duke e bërë dikë tjetër të ndihet keq?
Psikologjia ofron disa shpjegime, por është e rëndësishme të dallojmë një shpërthim të rastësishëm nervozizmi nga një model i përsëritur sjelljeje poshtëruese.
Një veprim i vetëm nuk mjafton për të përcaktuar karakterin apo motivet e dikujt. Megjithatë, kur sjellja fyese përsëritet vazhdimisht, ajo meriton vëmendje.
Arroganca si mënyrë për të vendosur kontroll
Për disa njerëz, vrazhdësia është një mjet për të arritur atë që dëshirojnë.
Duke ngritur zërin, duke frikësuar ose përqeshur të tjerët, ata përpiqen të imponojnë mendimin e tyre, të shuajnë kundërshtimet ose të tregojnë se kush i vendos rregullat.
Studimet psikologjike mbi dominimin e dallojnë ndikimin e arritur përmes kërcënimit dhe detyrimit nga respekti që fitohet përmes njohurive, aftësive dhe kontributit personal.
Në jetën e përditshme, kjo mund të shfaqet kur dikush fyen vazhdimisht derisa bashkëbiseduesi të dorëzohet.
Në këto raste, kënaqësia nuk lidhet domosdoshmërisht me vuajtjen e tjetrit, por me ndjenjën e pushtetit dhe arritjen e qëllimit.
Nëse kjo mënyrë sjelljeje funksionon vazhdimisht, personi mund të vazhdojë ta përdorë.
Kur dikush mendon se meriton trajtim të veçantë
Një tjetër shpjegim është bindja e tepruar se të tjerët duhet t’i plotësojnë kërkesat e tij.
Pritja në radhë, refuzimi i një kërkese apo mendimi ndryshe mund të perceptohen si fyerje personale.
Një metaanalizë e botuar në vitin 2021 në revistën Psychological Bulletin, që përfshiu 437 studime dhe 123.043 pjesëmarrës, gjeti lidhje ndërmjet tipareve narcistike dhe agresivitetit.
Kjo lidhje ishte më e theksuar në situata provokimi.
Megjithatë, jo çdo person arrogant është narcist dhe jo çdo individ me tipare narcistike shfaq sjellje agresive.
Po ashtu, nuk është e saktë të mendohet se pas çdo sjelljeje fyese fshihet pasiguria personale.
Te disa njerëz ndikojnë ndjeshmëria ndaj kritikave dhe frika nga poshtërimi, ndërsa te të tjerët mbizotërojnë ndjenja e superioritetit dhe pritshmëria për privilegje, transmeton Telegrafi.
shutterstock
A ka njerëz që kënaqen vërtet me vuajtjen e të tjerëve?
Po. Studimet psikologjike tregojnë se disa individë mund të përjetojnë kënaqësi kur shkaktojnë shqetësim ose vuajtje te dikush tjetër.
Në psikologjinë e personalitetit, kjo prirje njihet si sadizëm i përditshëm.
Megjithatë, bëhet fjalë për një tipar të studiuar të personalitetit, jo për një diagnozë që mund t’i vendoset dikujt vetëm nga një bisedë e pakëndshme.
Një hulumtim i publikuar në vitin 2019 në Personality and Social Psychology Bulletin përfshiu tetë studime me gjithsej 2.255 pjesëmarrës.
Rezultatet treguan se individët me tipare më të theksuara sadiste shfaqnin agresivitet më të madh, si ndaj personave që i provokonin, ashtu edhe ndaj individëve që nuk kishin bërë asgjë.
Ata gjithashtu raportonin ndjenja më pozitive gjatë sjelljeve agresive.
Këto rezultate sugjerojnë se për disa njerëz, lëndimi i të tjerëve mund të përjetohet si shpërblim emocional.
Megjithatë, ato nuk na lejojnë të përcaktojmë me siguri motivet e një kolegu, partneri apo të njohuri.
Të kuptosh sjelljen nuk do të thotë ta tolerosh
Shprehjet “Unë thjesht jam i sinqertë” ose “Ti nuk di ta pranosh shakanë” shpesh përdoren për t’iu shmangur përgjegjësisë.
Por sinqeriteti nuk kërkon fyerje dhe një shaka nuk e justifikon poshtërimin.
Në vend që të debatoni për karakterin e personit, është më e dobishme të vendosni kufij të qartë. Për shembull: “Mund të flasim për problemin, por jo duke fyer njëri-tjetrin”.
Nëse poshtërimi vazhdon, biseda mund të ndërpritet kur rrethanat e lejojnë.
Në marrëdhëniet ku ekziston varësi, pabarazi pushteti ose frikë nga pasojat, vendosja e kufijve mund të kërkojë mbështetje profesionale. Përballja e drejtpërdrejtë nuk është gjithmonë e sigurt.
Njerëzit mund ta ndryshojnë sjelljen e tyre, por kjo kërkon përgjegjësi dhe përpjekje konkrete.
Një kërkimfalje ka vlerë vetëm kur pasohet nga ndryshimi i sjelljes.
Dhe mbi të gjitha, mbani mend: nuk keni nevojë t’i kuptoni plotësisht arsyet pse dikush ju poshtëron për të kërkuar respekt dhe për të mbrojtur dinjitetin tuaj. /Telegrafi/