Një trajtim që shpëton jetë, por që mund të sjellë lodhje, marramendje dhe ndryshime të mëdha në përditshmëri
Për shumë pacientë, dializa nuk përfundon në momentin kur shkëputen nga aparatura. Pas disa orësh trajtimi, disa ndihen më mirë, ndërsa të tjerë përballen me rraskapitje, marramendje dhe dobësi që mund të zgjasin edhe disa orë të tjera.
Kur dikush mëson se duhet t’i nënshtrohet dializës, pyetjet janë të shumta: A dhemb? Sa zgjat? A mund të vazhdojë të punojë, të udhëtojë dhe të kujdeset për familjen?
Dializa zëvendëson një pjesë të funksioneve që veshkat nuk mund t’i kryejnë më. Ajo largon substancat e dëmshme dhe lëngjet e tepërta nga gjaku, duke ndihmuar në ruajtjen e ekuilibrit të organizmit.
Megjithëse nuk i zëvendëson plotësisht veshkat e shëndetshme, ky trajtim mund të zgjasë jetën dhe të lehtësojë simptomat e pamjaftueshmërisë së tyre.
A dhemb dializa dhe çfarë ndodh gjatë trajtimit?
Gjatë hemodializës, gjaku kalon nëpër një filtër jashtë trupit, pastrohet dhe rikthehet në qarkullim.
Për këtë përdoret zakonisht fistula arteriovenoze, një lidhje kirurgjike ndërmjet arteries dhe venës, më së shpeshti në krah. Te disa pacientë përdoret kateteri venoz.
Futja e gjilpërave mund të jetë e dhimbshme, por vetë filtrimi i gjakut nuk duhet të shkaktojë dhimbje. Pacienti mbetet i vetëdijshëm dhe mund të lexojë, të dëgjojë muzikë ose të pushojë.
Megjithatë, largimi i lëngjeve të tepërta mund të shkaktojë rënie të tensionit arterial, marramendje, dobësi, të përziera dhe ngërçe muskulore.
Nëse shfaqen këto simptoma, personeli mjekësor duhet të njoftohet menjëherë.
Hemodializa zakonisht kryhet tri herë në javë, me seanca rreth katërorëshe, megjithëse kohëzgjatja përcaktohet individualisht.
Ekziston edhe dializa peritoneale, e cila përdor cipëzën e barkut si membranë natyrore për filtrimin e gjakut dhe zakonisht kryhet në shtëpi, transmeton Telegrafi.
Pse disa pacientë ndihen të rraskapitur pas dializës?
Përfundimi i trajtimit nuk nënkupton rikthim të menjëhershëm të energjisë.
Disa pacientë kanë nevojë për disa orë pushim, ndërsa të tjerë mund t’u kthehen aktiviteteve të zakonshme pa vështirësi të mëdha.
Lodhja mund të lidhet me ndryshimet e tensionit arterial, largimin e lëngjeve ose vetë sëmundjen e veshkave.
Pamjaftueshmëria e avancuar e veshkave mund të shoqërohet edhe me anemi, çrregullime të gjumit, kruarje të lëkurës dhe vështirësi në përqendrim.
Prandaj, lodhja e vazhdueshme nuk duhet konsideruar e pashmangshme. Mjeku duhet të vlerësojë shkakun dhe mundësitë e trajtimit.
Rëndësi ka edhe sasia e lëngjeve që grumbullohen ndërmjet seancave. Largimi i sasive të mëdha brenda një kohe të shkurtër mund ta vështirësojë trajtimin.
Pacientët nuk duhet ta ndryshojnë vetë konsumin e ujit. Sasia e rekomanduar përcaktohet sipas funksionit të mbetur të veshkave, urinimit dhe gjendjes shëndetësore.
Edhe ushqyerja duhet të përshtatet sipas analizave dhe rekomandimeve të nefrologut.
foto: photovs
Kur sfida më e madhe nuk është dhimbja
Për shumë pacientë, dializa ndryshon jo vetëm gjendjen fizike, por edhe mënyrën e jetesës.
Puna, angazhimet familjare, udhëtimet dhe aktivitetet shoqërore duhet të organizohen sipas orarit të trajtimit.
Kjo mund të shkaktojë frikë, trishtim, zemërim dhe ndjenjë varësie nga të tjerët.
Këto reagime janë të kuptueshme dhe nuk përbëjnë shenjë dobësie.
Nëse trishtimi zgjat, humbet interesimi për aktivitetet e mëparshme ose shfaqet mungesa e shpresës, është e rëndësishme të kërkohet mbështetje profesionale.
Megjithatë, dializa nuk e përjashton një jetë aktive. Shumë pacientë mund të vazhdojnë të punojnë, të ushtrojnë aktivitete fizike të përshtatura dhe të udhëtojnë, nëse trajtimi planifikohet paraprakisht.
Ndihma e familjarëve, qoftë transporti, përgatitja e ushqimit apo mirëkuptimi pas një seance të lodhshme, mund të ndikojë shumë në cilësinë e jetës.
A do të thotë dializa trajtim për gjithë jetën?
Kur funksioni i veshkave humbet në mënyrë të përhershme, dializa zakonisht është afatgjatë, përveç rasteve kur realizohet transplantimi i suksesshëm.
Transplantimi është mundësi e rëndësishme për pacientët e përshtatshëm, por kërkon ndjekje të vazhdueshme dhe barna kundër refuzimit të organit.
Në dëmtimin akut të veshkave, dializa mund të jetë e përkohshme, derisa funksioni i tyre të rikuperohet.
Si mund të zbulohen problemet përpara dializës?
Sëmundjet kronike të veshkave shpesh zhvillohen pa simptoma të dukshme në fazat e hershme.
Personat me diabet, tension të lartë ose histori familjare të sëmundjeve renale duhet të konsultohen me mjekun për kontrolle.
Analizat përfshijnë kreatininën në gjak, vlerësimin e filtrimit glomerular (eGFR) dhe raportin albuminë/kreatininë në urinë (uACR).
Zbulimi i hershëm mund të ndihmojë në ngadalësimin e përparimit të sëmundjes dhe, në disa raste, në shmangien ose shtyrjen e nevojës për dializë.
Dializa ndryshon ritmin e jetës, por nuk ia heq domosdoshmërisht kuptimin. Me trajtim të përshtatshëm, mbështetje dhe përkujdesje, pacientët mund të ruajnë pavarësinë dhe aktivitetet që kanë rëndësi për ta. /Telegrafi/