Në mbarë botën, rënia e lindjeve lidhet kryesisht me rritjen e numrit të njerëzve që mbeten pa fëmijë. Zvicra, megjithatë, tregon një histori tjetër.
Shumë të rinj në Korenë e Jugut e shohin veten si pjesë të brezit “N-po”. “N” qëndron për një numër të paspecifikuar, ndërsa “po” është fjala koreane për “heqje dorë”. Termi i referohet një brezi që është detyruar të heqë dorë nga gjithçka që dikur dukej e arritshme: blerja e një shtëpie, ndërtimi i një karriere dhe lindja e fëmijëve. Me vetëm 0.7 fëmijë për grua, Koreja e Jugut ka shkallën më të ulët të fertilitetit në botë.
Mjedisi tejet konkurrues i Koresë së Jugut shihet gjerësisht si një nga arsyet kryesore të këtij trendi, raporton swissinfo.ch, përcjell Telegrafi.
“Prindërit e konsiderojnë të papërgjegjshme të kenë më shumë se një fëmijë, sepse edhe futja e një fëmije në sistemin arsimor kërkon burime të mëdha”, thotë Mikko Myrskylä, drejtor në Institutin Max-Planck për Kërkime Demografike.
Në të njëjtën kohë, ekzistojnë stimuj të fortë për të mos pasur fare fëmijë. Në Korenë e Jugut, amësia mund të dëmtojë rëndë perspektivat e karrierës së një gruaje.
Në shumicën e vendeve evropiane, i ashtuquajturi penalizim i amësisë është shumë më pak i theksuar. Megjithatë, faktori kryesor që ndikon në rënien e nivelit të lindjeve është rënia e lindjeve të para.
Myrskylä beson se rënia e lindjeve të para përbën 70 deri në 90 për qind të rënies së përgjithshme të shkallës së lindjeve në pjesën më të madhe të Evropës.
“Fëmija i parë është pengesa dhe kjo është pikërisht ajo që shumica e masave politike nuk arrijnë ta adresojnë.”
Një fëmijë i tretë krijon një shtresë të re kufizimesh
Po në Zvicër, si është situata? Jashtë BE-së, vendi i maleve të larta, pagave të larta dhe kostove të larta shpesh funksionon sipas rregullave të veta.
Herën e fundit që u mat, shkalla e lindjeve në Zvicër ishte 1.20 fëmijë për grua, dukshëm nën mesataren e BE-së prej 1.34.
Sipas Laura Bernardi, profesoreshë e Demografisë dhe Sociologjisë në Universitetin e Lozanës, vetëm gjysma e rënies gjatë pesë viteve të fundit në Zvicër mund t’i atribuohet rënies së shkallës së lindjeve të para.
Gjysma tjetër lidhet me një zhvendosje drejt familjeve më të vogla.
“Në Zvicër, po bëhet gjithnjë e më e rrallë që çiftet të kenë një fëmijë të dytë dhe, veçanërisht, një të tretë.”
Gjatë së njëjtës periudhë, në Zvicër lindën 8.5 për qind më pak fëmijë të parë, ndërsa lindjet e dyta ranë me 9.0 për qind dhe lindjet e treta me deri në 13.6 për qind.
“Shumë çifte bëhen ende prindër, por ndalojnë pas fëmijës së parë”, përfundon Bernardi.
Edhe nëse do të dëshironin një fëmijë tjetër, shumë çifte zvicerane arrijnë në një pikë ku kjo do të bëhej pothuajse e pamundur për t’u menaxhuar, si financiarisht ashtu edhe praktikisht, thotë Bernardi.
“Arsyeja është se struktura e kostos për rritjen e një fëmije në Zvicër është shumë jolineare.”
Një fëmijë i parë, shpjegon ajo, kërkon rregullime të mëdha, si organizimi i kujdesit për fëmijët, reduktimi i orarit të punës dhe, në disa raste, ndryshimi i banesës.
“Por brenda një familjeje me dy të ardhura, këto ndryshime janë kryesisht të menaxhueshme.”
Një fëmijë i dytë rrit më tej kostot, por, sipas Bernardit, ende mund të përfshihet në një marrëveshje të ngjashme.
“Të kesh një fëmijë të tretë zakonisht krijon një shtresë krejt të re kufizimesh. Shpesh kërkon më shumë hapësirë jetese, kosto më të larta për kujdesin ndaj fëmijëve dhe një reduktim të mëtejshëm të orëve të punës.”
Vendi më i shtrenjtë në botë
Problemi përkeqësohet edhe më tej nga kostoja e lartë e jetesës në Zvicër.
Në Indeksin e Kostos së Jetesës për vitin 2026, qytetet zvicerane zënë gjashtë vendet e para, duke e shtyrë New York City-n – qytetin tipik global – në vendin e shtatë.
Dhjetë vjet më parë, mediat amerikane sugjeronin se të kishe tre fëmijë në Manhattan ishte simboli përfundimtar i statusit. Tani, e njëjta gjë vlen edhe për Zvicrën, veçanërisht në qytetet më të mëdha.
Rritja e një fëmije në Zvicër kushton të paktën gjysmë milioni franga zvicerane. Nëse përfshihet edhe humbja e të ardhurave për shkak të punës me kohë të pjesshme, kostoja mund të dyfishohet lehtësisht, siç raportoi së fundmi gazeta në gjuhën gjermane Blick.
Edhe pse familjet me të ardhura të ulëta marrin disa përfitime, si subvencionet për kostot e kujdesit shëndetësor, krahasuar me pjesën tjetër të Evropës, Zvicra ende ka një “kornizë institucionale relativisht jo bujare për mbështetjen e prindërimit”, siç e përshkruan Bernardi.
Për shembull, nuk ekziston një leje prindërore që mund të ndahet në mënyrë fleksibile, ndërsa kostot e kujdesit për fëmijët për familjet me të ardhura të mesme mbeten jashtëzakonisht të larta.
Finlanda: rënia e lindjeve pavarësisht barazisë gjinore
Një trend i kundërt mund të vërehet në vendet skandinave, ku qeveritë i inkurajojnë si nënat, ashtu edhe baballarët të qëndrojnë në fuqinë punëtore, duke ofruar leje prindërore të gjatë dhe të paguar mirë, si dhe kujdes për fëmijët të disponueshëm gjerësisht.
Sipas Bernardit, politikat që promovojnë barazinë gjinore dhe përgjegjësinë e përbashkët prindërore e bëjnë më të lehtë kombinimin e punës me kohë të plotë me rritjen e fëmijëve.
E megjithatë, politikat miqësore ndaj familjes nuk çojnë domosdoshmërisht në nivele më të larta të lindjeve, siç ilustron krahasimi brenda Skandinavisë.
Danimarka vazhdon të ketë një shkallë relativisht të lartë fertiliteti, prej 1.50, ndërsa gratë në Norvegji dhe Suedi gjithashtu kanë më shumë fëmijë sesa homologet e tyre zvicerane.
Finlanda, në të kundërt, qëndron vetëm pak mbi Zvicrën, me një shkallë fertiliteti prej 1.30 fëmijësh për grua, pavarësisht politikave të saj bujare për familjen dhe barazinë gjinore.
Arsyeja është se Finlanda ka edhe më pak lindje të para sesa vendet e tjera evropiane.
“Në fakt kemi shumë familje me tre ose katër fëmijë. Sfida e vërtetë sot është t’i bëjmë çiftet të kenë fëmijë që në fillim”, thotë Anna Rothkirch, demografe nga Finlanda.
Ajo beson se mungesa e fëmijëve nxitet nga individualizmi në rritje, abuzimi me substancat, normat më të larta të divorcit dhe mungesa e partnerëve të përshtatshëm.
Telefonat inteligjentë dhe mediat sociale luajnë gjithashtu një rol të rëndësishëm.
“Po përjetojmë një krizë takimesh, një krizë të shëndetit mendor dhe një rënie prej 50 për qind të normës së martesave. Asgjë themelore nuk ka ndryshuar gjatë asaj periudhe, përveç dixhitalizimit.”
Këto janë trende globale që prekin vendet në mbarë botën.
Politikanët flasin, por nuk veprojnë
Rothkirch beson gjithashtu se kujdesi për fëmijët është e vetmja masë që lidhet qartë me normat më të larta të lindjeve.
“Kjo është baza. Por shumica [e politikëbërësve] presin që fëmijët ‘thjesht të ndodhin’.”
Ajo sheh një boshllëk në politikën familjare.
“Mbështetja e të rriturve të rinj në formimin e partneriteteve do të ishte e rëndësishme.”
Rothkirch bën thirrje për stimuj që do t’i inkurajonin më shumë çifte të krijonin familje më herët në jetë.
“Ata që fillojnë shumë vonë shpesh përfundojnë pa fëmijë fare.”
Myrskylä, nga Instituti Max-Planck, arrin në një përfundim të ngjashëm.
“Nuk mendoj se politikëbërësit e familjes e kanë këtë problem në radarët e tyre. Duket se ata gjithmonë supozojnë se një çift është tashmë bashkë dhe, për ndonjë arsye, ngurrojnë të kenë fëmijë.”
Sipas tij, nuk trajtohet çështja nëse ky çift qëndron bashkë dhe si formohen partneritete të qëndrueshme në radhë të parë.
Nuk ka një politikë të unifikuar evropiane për familjen që mund ta përmbysë rënien e normave të lindjeve. Vendet e trajtojnë këtë çështje në mënyra shumë të ndryshme.
Megjithatë, Myrskylä sheh një emërues të përbashkët mes retorikës dhe veprimit.
“Vendet evropiane që përjetojnë një rënie të paparë të normave të lindjeve kanë tendencë të prodhojnë raporte që bashkojnë ekspertët më të mirë mbi dinamikën e fertilitetit”, thotë ai.
Këto raporte shpesh përmbajnë propozime të guximshme, por pak prej tyre zbatohen ndonjëherë.
“Politika përpiqet t’i përgjigjet rënies së normave të lindjeve. Duket sikur po hyjmë në një epokë në të cilën normat ultra të ulëta të lindjeve po bëhen normaliteti i ri.”
Në Zvicër, fëmijët janë çështje private
Ndryshe nga pjesa më e madhe e Evropës, rënia e nivelit të lindjeve në Zvicër deri më tani ka marrë pak vëmendje nga politikanët.
Debatet e fundit janë dominuar nga imigracioni dhe problemet e rritjes ekonomike.
Megjithatë, ekziston një potencial i konsiderueshëm i pashfrytëzuar, veçanërisht në kujdesin ndaj fëmijëve dhe në politikat më të gjera për pajtimin e punës me familjen.
Politika familjare ka një pozicion të vështirë në sistemin politik federal dhe liberal të Zvicrës, ku të pasurit fëmijë konsiderohet gjerësisht si një çështje private.
Nëse Zvicra dëshiron të rrisë shkallën e lindshmërisë, duhet të ndryshojë mënyrën e saj të të menduarit, thotë Bernardi.
“Fëmijët duhet të shihen si një e mirë publike, pasi prosperiteti dhe rritja ekonomike varen nga një nivel i përshtatshëm i ripërtëritjes së brezave.”
Bernardi beson se rreziku më i madh për shkallën e lindshmërisë në Zvicër qëndron në ndërthurjen e tendencave si pasiguria ekonomike, kostot e mundësive që i dekurajojnë prindërit të zgjerojnë familjet e tyre, barrierat strukturore në strehim dhe kujdesin ndaj fëmijëve, si dhe shtyrja që rezulton nga krijimi i një familjeje.
“Nëse kjo vazhdon, familjet me një fëmijë ose pa fëmijë do të bëhen normë”, thotë Bernardi.
Nëse kjo ndodh, Zvicra do të jetë në të njëjtin pozicion si Koreja e Jugut.