Autoritetet turke kanë arrestuar kryetarin e Tera Yatırım Menkul Değerler, Emre Tezmen, në kuadër të hetimit për skandalin financiar që ka tronditur tregun e fondeve të investimeve në vend.
Tezmen, themelues i kompanisë së brokerimit Tera Yatırım, u arrestua në orët e para të së mërkurës, së bashku me katër persona të tjerë. Ata pritet të qëndrojnë në paraburgim në pritje të procesit gjyqësor, transmeton Telegrafi.
Hetimi lidhet me fonde investimi me vlerë rreth 18.3 miliardë dollarë, në të cilat kanë investuar më shumë se 455 mijë persona. Autoritetet kanë urdhëruar likuidimin e 131 fondeve të administruara nga shtatë kompani, ndërsa investitorëve mund t’u duhet të presin deri në gjashtë muaj për të marrë paratë nga shitja e aseteve.
Kreu i Tera-s ishte ndaluar fillimisht më 19 shtator. Sipas televizionit turk NTV, më pas u arrestuan edhe anëtarët e bordit të Tera-s, Kerem Alkin dhe Emre Alkin, drejtori i përgjithshëm i Tera Portföy, Alper Öztürk, si dhe kryetari i Pusula Finans Holding, Serdar Turhan.
Kerem Alkin ka shërbyer si ambasador i Turqisë në Organizatën për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik, OECD, nga viti 2021 deri më 2024, ndërsa vëllai i tij, Emre Alkin, është ekonomist dhe komentator i njohur televiziv.
Kriza shpërtheu pasi disa fonde, përfshirë ato të administruara nga Tera Portföy dhe Pusula Portföy, nisën të kenë vështirësi në kryerjen e pagesave për investitorët që kërkonin të tërhiqnin kursimet.
Një pjesë e madhe e parave ishte investuar në aksione me tregtim të ulët, të cilat nuk mund të shiteshin shpejt pa ndikuar ndjeshëm në çmimin e tyre. Kjo krijoi një problem të menjëhershëm: fondet kishin nevojë për para ‘cash’ për të paguar investitorët, por shitja e sasive të mëdha të aksioneve rrezikonte të ulte çmimet e tyre dhe, rrjedhimisht, vlerën e aseteve.
Sipas hetimit, autoritetet po shqyrtojnë edhe pretendimet për metoda “të ngjashme me skemat Ponzi”. Prokurorët kanë kërkuar të dhëna për transfertat e parave dhe kriptomonedhave jashtë vendit që nga viti 2024, për të përcaktuar nëse një pjesë e aseteve është transferuar jashtë Turqisë.
Autoritetet kanë ngrirë gjithashtu asete të lidhura me drejtues të disa kompanive financiare dhe kanë kufizuar transaksionet e disa prej tyre, bashkëshortëve dhe të afërmve të ngushtë.
Brokeri Bulls Yatırım njoftoi ndërkohë se kryetari i tij, Kemal Akkaya, ishte liruar pasi kishte dhënë dëshminë. Kompania tha se Akkaya u kishte deklaruar prokurorëve se firma nuk kishte asnjë përfshirje në strukturat e fondeve të përshkruara si skema “Ponzi” apo “zinxhir”.
Shenjat e para të problemeve ishin shfaqur para krizës së fundit. Në qershor, ofruesi global i indekseve MSCI paralajmëroi për “tregtim të mundshëm të koordinuar” në disa aksione të kompanive të vogla turke, duke thënë se kjo mund të kishte ndikuar në mënyrë artificiale në çmimet e tyre. MSCI nuk e akuzoi drejtpërdrejt Tera-n apo ndonjë kompani tjetër për manipulim.
Në një moment, aksionet e vetë Tera-s raportohet se ishin rritur me më shumë se 50 mijë për qind, vetëm katër vjet pas listimit të kompanisë në bursë.
Në gusht, rregullatorët turq shtrënguan rregullat për fondet e investimeve. MSCI ka paralajmëruar gjithashtu se mund të marrë masa të tjera lidhur me trajtimin e letrave me vlerë turke në indekset e saj, nëse nuk sheh përparim të mjaftueshëm deri në rishikimin e nëntorit.
Bordi i Tregjeve të Kapitalit të Turqisë ka urdhëruar likuidimin e 131 fondeve. Sipas të dhënave të publikuara të mërkurën, ato kanë gjithsej 455,758 investitorë të veçantë. Procesi i likuidimit do të mbikëqyret nga İşbank dhe banka shtetërore Ziraat Bank.
Fillimisht ishte parashikuar që asetet të shiteshin brenda tre muajve, por më 21 shtator afati u zgjat në gjashtë muaj, me qëllim shmangien e shitjeve të nxituara që mund të dëmtonin më tej çmimet.
Rregullatori tha se zgjatja synon që asetet e fondeve të likuiduara të shiten “në kushtet më të favorshme të mundshme”, duke marrë parasysh strukturën e portofolëve dhe kushtet e tregut.
Investitorët pritet të marrin pjesën përkatëse të të ardhurave nga shitja e aseteve, por ende nuk dihet se sa nga paratë e investuara do të mund të rikuperojnë.
Ministri turk i Financave, Mehmet Şimşek, e ka vlerësuar madhësinë e fondeve të prekura në rreth 18.3 miliardë dollarë dhe tha se nuk pret që kriza të përhapet në pjesën tjetër të tregjeve financiare të vendit.
“E kemi vendosur zonën problematike në karantinë”, tha Şimşek në një intervistë televizive, duke theksuar se fondet e prekura përbëjnë rreth 10 për qind të sektorit.
Ndërkohë, tregu turk i aksioneve ka reaguar negativisht. Indeksi Borsa Istanbul All Shares ka rënë rreth 12 për qind që nga fillimi i javës së kaluar, ndërsa rreth 50 aksione kanë humbur të paktën 40 për qind të vlerës së tyre. /Telegrafi/