Udhëzimi për uljen e dëmit nga duhani, e ardhmja e produkteve të nikotinës pa tym, rregullimi, provat shkencore dhe sfidat lidhur me tregun e paligjshëm ishin në fokusin e Forumit të sivjetmë Global të Duhanit dhe Nikotinës (GTNF), i cili u mbajt në Lisbonë. Një nga mesazhet kryesore të takimit treditor ishte se inovacionet teknologjike, si të tilla, nuk janë të mjaftueshme: ndikimi i tyre real do të varet nga korniza rregullatore, cilësia e provave shkencore dhe gatishmëria e palëve të ndryshme të interesit për të marrë pjesë në një dialog të hapur dhe konstruktiv.
Forumi shërbeu si një vend ku u mblodhën përfaqësues të industrisë së duhanit dhe nikotinës, sektorit rregullator, shëndetësisë publike, komunitetit akademik, investitorëve dhe palëve të tjera të interesuara, duke hapur një diskutim më të gjerë mbi drejtimin në të cilin po lëviz ky sektor. Në qendër të bisedimeve ishin ulja e dëmeve nga duhani, rregullimi i produkteve të reja, inovacionet, qëndrueshmëria, tregtia ndërkombëtare, zinxhirët e furnizimit dhe tregu i paligjshëm.
Duke hapur Forumin, kryesuesja e konferencës dhe presidente e Konsorciumit për Burimet e Nikotinës, Beth Oliva, theksoi se sfidat me të cilat đốiçohet sektori janë tepër komplekse dhe të ndërlidhura për t’u zgjidhur nga një grup i vetëm. Sipas saj, që nga takimi i parë në Rio de Janeiro në vitin 2008, GTNF është rritur nga një konferencë klasike në një inkubator idesh dhe një platformë për lidhjen e pjesëmarrësve të ndryshëm.
Oliva e përmbylli mesazhin qendror të takimit të sivjetmë me një thirrje për të kaluar “nga fjalët në vepra” — që idetë, kontaktet dhe diskutimet nga konferenca të përkthehen në qasje dhe zgjidhje konkrete pas përfundimit të saj.
Pa rregullim nuk ka inovacione të qëndrueshme
Një nga temat që u trajtua në disa panele diskutimi ishte shpejtësia me të cilën po zhvillohen produktet e reja të nikotinës dhe pyetja se a mund të mbajnë hapat sistemet rregullatore me këtë tempo.
Në panelin kushtuar inovacioneve, pjesëmarrësit theksuan se shkenca dhe teknologjia nuk janë më të vetmit faktorë që përcaktojnë nëse një produkt do të jetë i suksesshëm dhe i pranueshëm. Po aq e rëndësishme është të merren parasysh kërkesat rregullatore, standardet e cilësisë dhe sigurisë, si dhe nevojat dhe pritshmëritë reale të konsumatorëve.
Tregu i paligjshëm si pengesë
Paralelisht me inovacionet, një hapësirë të rëndësishme në forum mori edhe çështja e tregtisë së paligjshme. Pjesëmarrësit paralajmëruan se rritja e tregut të paligjshëm të produkteve të nikotinës mund të minojë seriozisht mbrojtjen e konsumatorëve, zbatimin e rregulloreve dhe politikat më të gjera për uljen e dëmit.
Kjo çështje është e lidhur ngushtë edhe me tregtinë ndërkombëtare. Në panelin mbi sistemin tregtar global u diskutua për mjedisin gjithnjë e më kompleks në të cilin kompanitë duhet t’u përgjigjen njëkohësisht sistemeve të ndryshme tatimore, rregullave doganore, rregulloreve shëndetësore dhe kërkesave kombëtare.
Përfaqësuesit e industrisë vunë në dukje se pengesat jo-tarifore tepër të komplikuara mund të rritin kostot dhe të nxisin më tej tregtinë e paligjshme. Në të njëjtën kohë, kërkesat rregullatore po bëhen një nga rreziqet kryesore për zinxhirët e furnizimit, arsye kjo pse kompanitë duhet gjithnjë e më shumë t’i parashikojnë ndryshimet rregullatore me kohë, në vend që të reagojnë vetëm pasi ato të hyjnë në fuqi.
Shkenca dhe politika — kush kë ndikon?
Në ditën e fundit të forumit u hap edhe çështja e ndjeshme e marrëdhënies midis provave shkencore dhe politikave publike. Disa nga pjesëmarrësit shprehën shqetësimin se provat që mbështesin konceptet e uljes së dëmit dhe qasjet më fleksibile rregullatore jo gjithmonë marrin peshën e duhur në procesin e krijimit të politikave.
Nga produktet e reja te politika klimatike
Këtë vit forumi nuk mbeti vetëm brenda kornizave të debatit për nikotinën, produktet dhe rregullat. Vëmendje e veçantë iu kushtua edhe ndryshimeve klimatike, qëndrueshmërisë dhe mënyrës se si këto tema po bëhen gjithnjë e më shumë pjesë e strategjive të biznesit.
Përfaqësuesja e “Philip Morris International”, Nicole Austin, foli për nevojën që qëndrueshmëria të integrohet në vetë vendimet e biznesit, e të mos trajtohet si një aktivitet i veçuar korporativ. Diskutimi u fokusua në atë se si rreziqet klimatike, kërkesat rregullatore dhe bashkëpunimi midis sektorit privat dhe atij publik do të hìnhësojnë të ardhmen e industrisë.
Bisedimet treditore në Lisbonë treguan se diskutimi për të ardhmen e industrisë së duhanit dhe nikotinës po reduktohet gjithnjë e më pak vetëm në pajisje dhe produkte të reja. Në qendër të debatit tani janë rregullat rregullatore, cilësia dhe interpretimi i provave shkencore, tregu i paligjshëm, tregtia globale, qëndrueshmëria dhe pyetja se kush duhet të ketë rol në formësimin e politikave publike.
Mesazhi që udhëheqja e GTNF dërgoi që në fillim të takimit — se është koha për të kaluar “nga fjalët në vepra” — mbetet pyetja më e rëndësishme pas Lisbonës: cila do të jetë ajo vepër dhe deri në çfarë mase do të udhëhiqet nga provat e pavarura shkencore, synimet e shëndetit publik, rregullatorët, konsumatorët dhe vetë industria.