Premtohet lëkurë më e freskët, nyja më të forta dhe më shumë vitalitet, por shkenca tregon se efekti i këtyre suplementeve varet nga disa detaje që shpesh anashkalohen
Një rishikim i madh i evidencës, i cili ka bashkuar gjetjet nga 113 prova klinike, sugjeron se kolagjeni mund të ndihmojë në disa rezultate shëndetësore. Megjithatë, siç ndodh shpesh në hulumtimet mbi nutricionin, përgjigjja nuk është e thjeshtë.
Forma e kolagjenit mund të ketë rëndësi
Kolagjeni është një proteinë që trupi e prodhon natyrshëm. Ai ndihmon që lëkura të ruajë fortësinë dhe elasticitetin, mbështet kockat dhe muskujt, ndihmon në shërimin e plagëve dhe kontribuon në mbrojtjen e organeve. Prodhimi i kolagjenit bie me kalimin e moshës, gjë që është një nga arsyet pse suplementet janë bërë kaq të popullarizuara.
Por produktet e kolagjenit nuk janë të gjitha të njëjta. Kolagjeni që merret nga ushqimet e plota mund të mos përthithet aq lehtë sa format më të vogla që përdoren zakonisht në suplemente. Këto forma të hidrolizuara janë të zbërthyera në zinxhirë më të shkurtër peptidikë, të cilët mendohet se hyjnë më lehtë në qarkullimin e gjakut. Kjo mund ta bëjë më të lehtë që trupi t’i transportojë këto fragmente drejt indeve ku mund të kenë efekte biologjike, përfshirë mbështetjen e mundshme për lëkurën, nyjat dhe muskujt, transmeton Telegrafi.
Përfitimet duken modeste
Rishikimi i ri ka analizuar hulumtimet e publikuara deri në mars 2025, duke u mbështetur në 16 rishikime sistematike, të cilat së bashku përfshinin gati 8.000 pjesëmarrës. Pamja e përgjithshme ishte me kujdes pozitive.
Përdorimi i suplementeve të kolagjenit u lidh me përmirësime mesatare në shëndetin muskulor dhe me ulje të dhimbjes te personat me osteoartrit. U vërejtën gjithashtu përmirësime në elasticitetin dhe hidratimin e lëkurës – megjithëse këto përfitime u zhvilluan gradualisht, duke sugjeruar se marrja e rregullt e kolagjenit për një periudhë më të gjatë ka më shumë rëndësi sesa përdorimi afatshkurtër.
Disa nga gjetjet ishin më pak të qarta. Rezultatet për elasticitetin dhe hidratimin e lëkurës ndryshonin varësisht nga periudha kur ishin kryer studimet: hulumtimet më të reja tregonin përmirësime më të ulëta në elasticitet, por përmirësime më të mëdha në hidratim. Kjo mospërputhje vlen të theksohet, sepse tregon se shkenca ende nuk e ka dhënë fjalën përfundimtare.
Edhe cilësia e vetë hulumtimeve meriton shqyrtim. Studimet përdorën metoda, doza dhe mënyra shumë të ndryshme për matjen e rezultateve, gjë që i bën krahasimet e drejtpërdrejta të vështira.
Pesëmbëdhjetë nga 16 rishikimet e përfshira u vlerësuan si të cilësisë së ulët ose kritikisht të ulët – jo domosdoshmërisht sepse suplementet nuk funksionojnë, por për shkak të problemeve metodologjike, si mosregjistrimi paraprak i studimeve dhe raportimi i dobët i paragjykimeve të mundshme. Shumë prova klinike ishin gjithashtu të shkurtra dhe përfshinin pak pjesëmarrës, gjë që kufizon atë që mund të përfundojmë me siguri për efektet afatgjata.
Jo çdo kolagjen është i njëjtë
Një pjesë e problemit qëndron te fakti se suplementet e kolagjenit ndryshojnë shumë nga njëri-tjetri. Disa rrjedhin nga burime shtazore, si lopët, derrat dhe pulat, ndërsa të tjerë vijnë nga burime detare, përfshirë peshqit, kandilat e detit dhe butakët. Ekzistojnë madje edhe alternativa të ashtuquajtura “vegane” të kolagjenit. Disa studime përdorën suplemente orale, ndërsa të tjera testuan veshje me kolagjen të aplikuara në lëkurë.
Mënyra se si përpunohet kolagjeni ndikon gjithashtu në madhësinë dhe përbërjen e peptideve në produktin përfundimtar, gjë që, nga ana tjetër, ndikon në mënyrën se si ai sillet dhe përthithet në trup. Bashkimi i të gjitha këtyre produkteve të ndryshme në një analizë të vetme rrezikon të errësojë po aq sa edhe të zbulojë.
Edhe dallimet individuale kanë rëndësi. Faktorë si ekspozimi në diell, pirja e duhanit, cilësia e gjumit, mjedisi dhe nivelet hormonale ndikojnë në mënyrën se si plaket lëkura dhe si mund t’i përgjigjet ajo suplementeve. Nëse studimet nuk i marrin parasysh këto ndryshore, bëhet shumë e vështirë të dihet nëse ndryshimet e vërejtura janë vërtet pasojë e kolagjenit apo thjesht pasqyrojnë dallime në stilin e jetesës së pjesëmarrësve.
Ky rishikim i shtohet një trupi në rritje të provave që sugjerojnë se suplementet e kolagjenit nuk janë thjesht placebo të shtrenjta. Duket se ekzistojnë përfitime reale, edhe pse modeste – veçanërisht për hidratimin e lëkurës, dhimbjen e nyjave dhe shëndetin muskulor.
Megjithatë, baza shkencore ende ka boshllëqe të rëndësishme. Pa studime më rigoroze dhe më të standardizuara, mbetet vërtet e vështirë të thuhet se çfarë i nxit këto përfitime, ose kush ka më shumë gjasa t’i përjetojë ato. Studimet duhet të specifikojnë qartë llojin e kolagjenit të përdorur, dozën, mënyrën e marrjes dhe karakteristikat e personave që e përdorin. /Telegrafi/